भृतिः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भृतिः, स्त्री, (भ्रियते अनयेति । भृ + क्तिन् ।) वेतनम् । इत्यमरः । २ । १० । ३८ ॥ मूल्यम् । भरणम् । इति मेदिनी । ते, ४२ ॥ भृतिर्वेतनं कृतकर्म्मणे दत्तम् । तत्तु सप्तविधदत्तान्तर्गत- दत्तविशेषः । यथा नारदेन च । दत्तं सप्त- विधं प्रोक्तमदत्तं षोडशात्मकमिति प्रतिपाद्य दत्तादत्तयोः स्वरूपं विवृतम् । “पण्यमूल्यं भृतिस्तुष्ट्या स्नेहात् प्रत्युपकारतः । स्त्रीशुल्कानुग्रहार्थञ्च दत्तं दानविदो विदुः ॥” इति मिताक्षरा ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भृतिः [bhṛtiḥ], f. [भृ-क्तिन्]

Bearing, upholding, supporting.

Cherishing, maintaining.

Bringing, leading to.

Nourishment, support, maintenance.

Food.

Wages, hire; त्रिभिः प्रकारैर्भृतिर्भवति व्यापारतः फलतो वचनत इति ŚB. on MS.1.3.45; भृतिश्च कर्मकरेभ्य आनत्यर्थं यद्दीयते ŚB. on MS.1.2.27; cf. also कालमानं त्रिधा ज्ञेयं चान्द्रं सौरं च सावनम् । भृतिदाने सदा सौरं चान्द्रं कौसीदबुद्धिषु ॥ Śukra. See also Śukra.3.266.

Service for hire.

Capital. principal.

Wages, hire. -Comp. -अध्यापनम् teaching (especially the Vedas) for hire. -अर्थम् ind. on account of the maintenance; प्रजानामेव भृत्यर्थं (v. l. for भूत्यर्थं) स ताभ्यो बलिमग्रहीत् R.1.18. -भृज् m. a hired servant, a hireling. -रूपम् a reward in place of the wages due, but not to be paid.