भेद्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भेद्य¦ त्रि॰ भिद--ण्यत्।
१ शस्त्रादिना विदार्य्ये
२ विशेष्ये च।
“त्रिष्वैषां भेद्यगामि यत्” अमरः। भेद्यरोगप्रतिषेधश्चसुश्रुते उक्तो यथा[Page4701-b+ 38]
“अथातो भैद्यरोगप्रतिषे{??} व्याख्यास्यामः। स्वेदयित्वाविसग्रन्धिं छिद्रमस्य निराश्रयम्। पक्कं भित्त्वा तुशस्त्रेण सैन्धवेनावचूर्णयेत्। कासीसमागधीपुष्पनैपाल्येलायुगेन तु। ततः क्षौद्रं घृतं दत्त्वा सम्यगेवमुपाचरेत्। रोचनाक्षारतुत्थानि पिप्पल्यः क्षौद्रमेव च। प्रति-सारणमेकैकं भिन्ने च{??} इष्यते। महत्यपि चयुञ्जीत क्षाराग्निविधिकीविदः। स्विन्नां भिन्नां विनि-ष्पीड्य भिषगञ्जननामिकाम्। शिलैलानतसिन्धूत्थै-सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्। रसाञ्जनमधुभ्यां वा भिन्नां वाशस्त्रकर्मवित्। प्रतिसार्य्याञ्जनैर्युञ्ज्यादुष्णैर्दोपशिखो-द्भवैः। सम्यक्स्विन्ने कृमिग्रन्थौ भिन्ने स्यात् प्रति-सारणम्। त्रिफलातुत्थकासीससैन्धवैस्तु रसक्रियाम्। भित्त्वोपनाहं कफजं पिप्पलीमधुसैन्धवैः। लेखयेन्म-ण्डलाग्रेण समन्तात् प्रोञ्छयेदपि। संस्नेह्म पत्रभङ्गैश्चस्वेदयित्वा यथासुखम्। आपाकाद्विधिनोक्तेन पञ्चभेद्यानुपाचरेत्। सर्वेष्वेतेषु विहितं विधानं स्नेह-पूर्वकम्। सम्पक्वे प्रयतो भूत्वा कुर्वीत व्रणरोपणम्”।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भेद्य¦ mfn. (-द्यः-द्या-द्यं)
1. To be broken.
2. To be divided, pierced, cut, &c.
3. To be disconcerted or deterred.
4. To be set at variance or disunited. n. (-द्यं) A substantive. E. भिद् to break, ण्यत् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भेद्यम् [bhēdyam], A substantive. -Comp. -रोगः a disease treated by incision. -लिङ्ग a. distinguished by the gender.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भेद्य mfn. to be broken or split or pierced or perforated MBh. Ka1v.
भेद्य mfn. to be cut or opened Sus3r.
भेद्य mfn. to be set at variance or disunited Ka1m. Pan5cat.
भेद्य mfn. to be divided or penetrated or betrayed or refuted(See. अ-, दुर्-, निर्-भ्)
भेद्य mfn. to be (or being) determined
भेद्य n. a substantive Pa1n2. 2-1 , 57 Sch. (See. भेदक).