भौमरत्न

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भौमरत्नम्, क्ली, (भूमौ जातं । भूमि + अण् । तादृशं रत्नम् ।) प्रबालम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भौमरत्न¦{??}मालयोत्तरदेश{??}तशुक्लबर्णप्रस्तरविशेषे। तस्योत्पत्त्यादि यथा
“सूत उवाच।
“हिमवत्यु-त्तरे देशे वीर्य्यं पतितं सुरद्विषस्तस्य। सम्प्राप्तमुत्त-मानामाकरतां भीष्मरत्नानाम्। शुक्लाः शङ्खाब्जनिभाःश्योनाकसन्निभाः प्रभावन्तः। प्रभवन्ति ततस्तरुणावज्रनिभा भीष्मपाषाणाः। हिमाद्रिप्रतिबद्धं शुद्धमपिश्रद्धया विधत्ते यः। भीष्ममणिं ग्रीवादिषु स सम्पदसर्वदा लभते। प्रणयुक्तस्य तस्यैव धारणान्मुनिपुङ्गव!। विधाणि तानि नश्यन्ति सर्वाण्येव महीतले। विषमा नधाधन्ते ये तमरण्यनिवासिनः समीपेऽपि। द्वीपिवृकशरभकुञ्जरसिंहधादयो हिंस्वाः। तस्योत्कबलितकृतिनो पवन्ति भयं ग चापि{??}सुपल्पितम्। भीष्म-[Page4674-b+ 38] मणिर्गुणयुक्तः सम्यक् संप्राप्ताङ्गलित्रितयः। पितृतर्पणेपितृणां तृप्तिर्बहुर्वार्षिकी भवति। शाम्यन्त्युद्भूता-न्यपि सर्पाण्डजाखुवृश्चिकविषाणि। सलिलाग्निवैरितस्करभयानि भीमानि नश्यन्ति। सैबलयलाहकाभंपरुषं पीतप्रमं प्रभाहीनम्। भलिनद्यतिं विवर्ण्णंदूरात् परिवर्जयेत् पाज्ञः। मूल्यं प्रकल्प्यमेषां विबुध-वरैर्देशकालविज्ञानात्। दूरे भूतानां बहु किञ्चिन्निकटप्र-सूतानाम्” गारुडे

७६ अ॰। भीष्ममण्यादयोऽप्यत्र।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भौमरत्न/ भौम--रत्न n. coral L.