मण्ठ

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मण्ठः, पुं, (मण्ठते इति मठि + अच् ।) वटक- विशेषः । माडा~ इति हिन्दी माषा । यथा, -- “समितां मर्द्दयेदाज्यैर्जलेनापि च सन्नयेत् । अस्यास्तु वटकं कृत्वा पचेत् सर्पिषि नीरसम् ॥ एलालवङ्गकर्पूरमरिचाद्यैरलङ्कृते । मज्जयित्वा सितापाके ततस्तञ्च समुद्धरेत् । अयं प्रकारः संसिद्धो मण्ठ इत्यभिधीयते ॥” अस्य गुणाः । “मण्ठस्तु बृंहणो वृष्यो बल्यः सुमधुरो गुरुः । पित्तानिलहरो रुच्यो दीप्ताग्नीनां सुपूजितः ॥” प्रकारान्तर यथा, -- “समिता शर्करासर्पिर्निर्म्मिता अपरेऽपि ये । प्रकारा अमुना तुल्यास्तेऽपि चैतद्गुणाः स्मृताः ॥” इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मण्ठ(ठ)¦ पु॰ मठ--अच् पृषो॰ वा। (भाठ) कृतान्नभेदे राजनि॰।
“समितां मर्दयदाज्यैर्जलेनापि च सन्नयेत्। अस्यास्तुवटकं कृत्वा पचेत् सर्पिषि नीरसम्। एलालवङ्गकर्पूर-मरिचाद्यैरलङ्कृते। मज्जयित्वा सितापाके ततस्तञ्चसमुद्धरेत्। अय प्रकारः संसिद्धो मण्ठ इत्यभिधीयते”। अस्य गुणाः
“मण्ठस्तु वृंहणा वृष्यो बल्यः सुमधुरोगुरुः। पित्तानिलहरो रुच्यो दीप्ताग्नीनां सुपूजितः” भावप्र॰ मठ इति पठितम् कृतान्नशब्दे

२१

८३ पृ॰ दृश्यम्

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मण्ठः [maṇṭhḥ], A kind of baked sweetmeat.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मण्ठ m. a sort of baked sweetmeat Bhpr.