मथित
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मथितम्, क्ली, (मथ + क्तः ।) निर्जलघोलम् । इत्य- मरः । २ । ९ । ५३ ॥ यथा, वृहत्संहितायाम् । ५० । २६ । “क्षारे कदल्यामथितेन युक्ते दिनोषिते पायितमायसं यत् ॥”) अस्य गुणाः । कफपित्तनाशकत्वम् । रोचनत्वम् । धातुपुष्टिदत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥ विलो- डिते, त्रि ॥ (तथा च पर्य्यायान्तरं प्रकारा- न्तरञ्च यथा, -- “घोलन्तु मथितं तक्रमुदस्विच्छच्छिकापि च । ससरं निर्ज्जलं घोल मथितन्त्वसरोदकम् ॥ तक्रं पादजलं प्रोक्तमुदास्वित्त्वर्द्धवारिकम् । छच्छिका सारहीना स्यात् स्वच्छा प्रचुर- वारिका ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे द्बितीये भागे ॥ “ससरं निर्जलं घोलं मथितं सरवर्ज्जितम् ।” इति च हारीते प्रथमस्थाने अष्टमेऽध्याये ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मथित¦ न॰ मथ--क्त।
१ निर्जलतक्रे
२ पीडिते
३ हते च त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मथित¦ mfn. (-तः-ता-तं)
1. Stirred, churned.
2. Agitated, (mentally,) dis tressed, anxious.
3. Crushed, pinched.
4. Dislocated. n. (-तं) Butter-milk, without any watery admixture. E. मथ् to churn, aff. क्त |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मथित [mathita], p. p. [मथ्-क्त]
Churned, stirred round, agitated, shaken about.
Crushed, ground, pinched.
Afflicted, distressed, oppressed.
Killed, destroyed.
Dislocated; (see मन्थ्). -तम् Pure butter-milk (without water).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मथित mfn. stirred round , churned or produced by churning RV.
मथित mfn. shaken , agitated , afflicted , hurt , destroyed MBh. R. Hariv.
मथित mfn. dislocated , disjointed Sus3r.
मथित m. N. of a descendant of यम(and supposed author of RV. x , 19 ) RAnukr.
मथित n. buttermilk churned without water Kaus3. MBh. etc.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--born of Pulaha. Br. III. 7. १७९.
(II)--an आर्षेय Pravara. (भार्गव). M. १९५. ३६.
(III)--a son of भरताग्नि. वा. २९. 8.