मथितम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मथितम्, क्ली, (मथ + क्तः ।) निर्जलघोलम् । इत्य- मरः । २ । ९ । ५३ ॥ यथा, वृहत्संहितायाम् । ५० । २६ । “क्षारे कदल्यामथितेन युक्ते दिनोषिते पायितमायसं यत् ॥”) अस्य गुणाः । कफपित्तनाशकत्वम् । रोचनत्वम् । धातुपुष्टिदत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥ विलो- डिते, त्रि ॥ (तथा च पर्य्यायान्तरं प्रकारा- न्तरञ्च यथा, -- “घोलन्तु मथितं तक्रमुदस्विच्छच्छिकापि च । ससरं निर्ज्जलं घोल मथितन्त्वसरोदकम् ॥ तक्रं पादजलं प्रोक्तमुदास्वित्त्वर्द्धवारिकम् । छच्छिका सारहीना स्यात् स्वच्छा प्रचुर- वारिका ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे द्बितीये भागे ॥ “ससरं निर्जलं घोलं मथितं सरवर्ज्जितम् ।” इति च हारीते प्रथमस्थाने अष्टमेऽध्याये ॥)