मद्गुर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुरः, पुं, (माद्यति जलं प्राप्य हृष्यतीति । मद् + “मद्गुरादयश्च ।” उणा० । १ । ४२ । इति उरच् निपातितश्च ।) मत्स्यविशेषः । इत्यमरः । १ । १० । १९ ॥ मागुर इति भाषा । (यथा । ललितविस्तरे । ३२० । ७ । “श्रमणो गौतमः श्यामको वत भो श्रमणो गौतमो मद्गुरच्छविः ।”) अस्य गुणाः । मधुरत्वम् । स्निग्धत्वम् । संग्रा- हित्वम् । शुक्लत्वम् । गुरुत्वञ्च । इति राज- वल्लभः ॥ (यथाच भावप्रकाशपूर्ब्बखण्डे द्वितीय- भागे । “मद्गुरो वातहृद्बल्यो वृष्यः कफकरो लघुः ॥” वर्णशङ्करजातितिशेषः । यथा, महाभारते । १३ । २५ । ८३ । “निषादं मुद्गुरं सूते दाशं नावोपजीविनम् ।” “मद्गून् मीनविशेषान् राति आदत्ते इति रा + कः । तम् ।” इति तट्टीकायां नीलकण्ठः ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुर पुं।
मद्गुरमत्स्यः
समानार्थक:मद्गुर
1।10।19।2।2
क्षुद्राण्डमत्स्यसङ्घातः पोताधानमथो झषाः। रोहितो मद्गुरः शालो राजीवः शकुलस्तिमिः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, जलीयः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुर¦ पुंस्त्री॰ मद--अरच न्यङ्क्वा॰। (मागुर)
१ मत्स्यमेदे। स्वार्थेस। तत्रैव अमरा स्त्रियां ङीप्। तद्गुणाः मत्स्यशब्दे[Page4728-b+ 38] भावप्र॰ उक्ताः।
“निषादो मद्गुरं सूते” भा॰ अनु॰
४८ उक्ते
२ सङ्कीर्णजातिभेदे (डुबुरि) पुंस्त्री॰।
“मद्गूनिमीनभेदान् लाति ला--क लस्य रः” नीलकण्ठः। जल-मज्जनेन मीनहारित्वात् तस्य तथात्वम्।
“तस्मादेते जलेमग्नाः मद्गुरा नाम विश्रुताः। ये हरन्ति सदाऽसं-ख्यान् समुद्रोदरचारिणः” हरिवं॰
९५ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुर¦ m. (-रः) A fish, (Macropteronatus Magur, Ham.) E. मद् to intoxi- cate, उरच् Una4di aff., and गुक् augment, form irr.; also with कन् added मद्गुरक |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुरः [madgurḥ], [मद् गुक् उरच् न्यङक्वा˚; cf. Uṇ.4.41]
A diver, pearl-fisher.
A kind of sheat-fish.
N. of a degraded mixed tribe; see मद्गु (5).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मद्गुर m. ( Un2. i , 42 ) a species of fish , Macropteronatus Magur Lalit. Bhpr. (655754 -प्रियाf. a female -MMacropteronatus L. )
मद्गुर m. a diver , pearl-fisher (as a partic. mixed caste) MBh. Hariv.