मध्यमसाहस

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मध्यमसाहसम्, क्ली, (सहसा क्रियमाणं कृतं वा । सहसा + अण् । मध्यमञ्च तत् साहसञ्चेति ।) बलदर्पितेन बासःपश्वन्नपानादीनाम्भङ्गाक्षेपो पमर्दादिरूपं सहसा क्रियमाणं कर्म्म । यथा, “फलमूलोदकादीनां क्षेत्रोपकरणस्य च । भङ्गाक्षेपोपमर्द्दाद्यैः प्रथमं साहसं स्मृतम् ॥ वासःपश्वन्नपानानां गृहोपकरणस्य च । एतेनैव प्रकारेण मध्यमं साहसं स्मृतम् ॥” इति मिताक्षरा ॥

मध्यमसाहसः, पुं, (मध्यमश्चासौ साहसश्चेति ।) दण्डविशेषः । स तु पञ्चशतपणरूपः । यथा, -- “पणानां द्वे शते सार्द्धे प्रथमः साहसः स्मृतः । मध्यमं पञ्च विज्ञेयः सहस्रन्त्वेव चोत्तमः ॥ लोभात् सहस्रं दण्डन्तु मोहात् पूर्ब्बन्तु साहसम् । भयाद्वा मध्यमौ दण्डौ मैत्रात् पूर्ब्बं चतुर्गुणम् ॥” इति मानवे साक्षिप्रकरणे ८ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मध्यमसाहस¦ न॰ कर्म॰।
“वासःपश्वन्नपानानां मृहोपकर-खस्य च। एतेनैव प्रकारेण मध्यमं साहसं स्मृतम्” इत्युक्ते परकीयवस्त्रादेर्भङ्गाक्षेपादिरूपे साहसभेदे
“वणानां द्वे शते सार्द्धे प्रथमः साहसः स्मृतः। मध्यमः[Page4734-a+ 38] पञ्च विज्ञेयः” मनूक्ते पञ्चपणात्मके

२ दण्डभेदे पु॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मध्यमसाहस¦ m. (-सः)
1. Punishment due to crimes of a middling degree.
2. Injuring building, throwing down walls, &c. E. मध्यम middle, साहस violence.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मध्यमसाहस/ मध्यम--साहस m. the middlemost penalty or amercement , punishment for crimes of a middle degree Mn. viii , 138 , 263

मध्यमसाहस/ मध्यम--साहस mn. violence or outrage of the middle class (injuring buildings , throwing down walls etc. ) W.