महामाया
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
महामाया, स्त्री, (अघटनघटनापटीयस्त्वेन विस- दृशप्रतीतिसाधनं माया । महती चासौ माया चेति । यद्वा, महती माया विश्वनिर्म्माणशक्ति- र्यस्याः सा ।) दुर्गा । इति शब्दरत्नावली ॥ तस्याः स्वरूपं यथा, -- “गर्भान्तर्ज्ञानसम्पन्नं प्रेरितं सूतिमारुतैः । उत्पन्नं ज्ञानरहितं कुरुते या निरन्तरम् ॥ पूर्ब्बातिपूर्ब्बसंबद्धसंस्कारेण नियोज्य च । आहारादौ ततो मोहं ममत्वं ज्ञानसंशयम् ॥ क्रोधोपरोधलोभेषु क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा पुनः पुनः । पश्चात् कामे नियोज्याशु चिन्तायुक्तमह- र्न्निशम् ॥ आमोदयुक्तं व्यसनासक्तं जन्तुं करोति या । महामायेति सा प्रोक्ता तेन सा जगदीश्वरी ॥” इति कालिकापुराणे ६ अध्यायः ॥ (यथा च देवीभागते । १ । ९ । ४० । “नमो देवि ! महामाये ! सृष्टिसंहार- कारिणि ! ॥” गङ्गादेवी । यथा, काशीखण्डे । २९ । १३९ । “महाविद्या महामाया महामेधा महौ- षधम् ॥”) महती माया च ॥ (यथा, मार्कण्डेये । ८१ । ४१ । “महामाया हरेश्चैतत् तया संमोह्यते जगत् ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
महामाया¦ स्त्री कर्म॰। अन्यस्मिन् अन्यधर्मावभासो हि मायासर्वजगन्मूलत्वात्तस्या महत्त्वम्।
१ जगत्कारणभूतायाम्अविद्यायां
२ तदधिष्ठात्र्यां दुर्गायाञ्च
“महामाया हरे-श्चैषा यया संमोह्यते जगत्” देवोमा॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
महामाया¦ f. (-या)
1. A name of DURGA
4.
2. Worldly illusion or unrea- lity; the divine power of illusion which makes the material uni- verse appear what we see it to be. E. महा great, माया illusion.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
महामाया/ महा--माया f. -grgreat deceit or illusion , the divine power of -illillusion (which makes the universe appear as if really existing and renders it cognizable by the senses) , the illusory nature of worldly objects personified and identified with दुर्गाPur.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a विद्या taught to Pradyumna by माया- वती to vanquish शम्बर; it was an अस्त्र and one which could dispel all माया। भा. X. ५५. १६, २२.