माठर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठरः, पुं, सूर्य्यपार्श्वपरिवर्त्तिविशेषः । यथा, -- “माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारि- पार्श्विकाः ।” इत्यमरः । १ । ३ । ३१ ॥ मठति निवसति सूर्य्यसमीपे माठरः मठ वास- मर्द्दयोः नाम्नीति अरण् मठरस्यापत्यं माठर इति स्वामी ॥ पिङ्गलवर्णत्वात् पिङ्गलः । दण्ड- कारित्वाद्दण्डः । इति स्वामी ॥ परितः पार्श्वे वर्त्तन्ते पारिपार्श्विकाः ढघे कादिति ष्णिकः । सूर्य्यः कारुणिकत्वाद्दैत्यानां वरं दास्यतीति धिया इन्द्रादयोऽष्टादशनामान्तरेण प्रच्छन्ना अस्य पार्श्वेषु स्थिताः । अत्र प्राधान्यात्त्रयो ऽभिहिताः । अत्र माठरनामा यमः । पिङ्गल- नामा वह्रिः । दण्डनामा शक्रः । तथाचागमः । “तत्र शक्रो वामपार्श्वे दण्डाख्यो दण्डनायकः । वह्निस्तु दक्षिणे पार्श्वे पिङ्गलो नामतश्च सः ॥ यमोऽपि दक्षिणे पार्श्वे ख्यातो माठरसंज्ञकः ।” एवमपरे हरगुहादयः कुल्माषपक्ष्यादिसंज्ञकाः पूर्ब्बद्वारादिषु स्थिताः । इति तट्टीकायां भरतः ॥ व्यासः । इति मेदिनी । रे, २०३ ॥ विप्रः । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५१० ॥ शौण्डिकः । इति सिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठर पुं।
सूर्यपार्श्वस्थः
समानार्थक:माठर,पिङ्गल,दण्ड,पारिपार्श्वक
1।3।31।6।1
भानुर्हंसः सहस्रांशुस्तपनः सविता रविः। पद्माक्षस्तेजसांराशिश्छायानाथस्तमिस्रहा। कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्लोकबन्धुस्त्रयीतनुः। प्रद्योतनो दिनमणिः खद्योतो लोकबान्धवः। इनो भगो धामनिधिश्चांशुमाल्यब्जिनीपतिः। माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारिपार्श्वकाः॥
स्वामी : सूर्यः
सम्बन्धि1 : सूर्यः
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, तेजः, नक्षत्रम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठर¦ पु॰ मन--अरन् ठान्तादेशः ततः स्वार्थे अण् सूर्य्यस्यपरिपार्श्वं मठति मठ--अरण् वा। सूर्य्यस्य
१ पारिपार्श्विकेगणभेदे अमरः।
२ व्यासे मेदि॰।
३ विप्रे हेमच॰।
४ शौण्डिके सि॰ कौ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठर¦ m. (-रः)
1. One of the sun's attendants.
2. The poet VYA4SA.
3. Name of a Muni.
4. A distiller. E. मन् to reverence, अरन् Una4di aff., ठच् substituted for the radical final, and the vowel optionally long; also माठर्य्य |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठरः [māṭharḥ], 1 N. of Vyāsa.
A Brāhmaṇa.
A distiller (शौण्डिक Sk.)
One of the attendants on the sun (पारिपार्श्विक); तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् Mb.12. 292.8.
N. of a Gotra; माठरो$स्मि गोत्रेण.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
माठर m. (fr. मठ)the superintendent of a monastic school or college L.
माठर m. Brahman Gal.
माठर m. (fr. मठरg. बिदा-दि) , N. of an ancient teacher Kaus3. Vait.
माठर m. of a disciple of परशुराम, बाल्.
माठर m. of one of the Sun's attendants MBh.
माठर m. (with आचार्य)of the author of the सांख्य-कारिका-वृत्तिCat.
माठर m. of व्यासL.
माठर m. pl. N. of a people MBh. ( v.l. रामठ)
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a श्रुतऋषि. Br. II. ३३. 3. [page२-676+ २५]
(II)--the sacred forest in the Vindhyas fit for श्राद्ध. Br. III. १३. ३३; वा. ७७. ३३.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
MĀṬHARA I : A demigod deputed by Indra to serve Sūrya (Sun). This demigod always sits on the right side of Sūrya, (Brahma Parva, Bhaviṣya Purāṇa).
_______________________________
*3rd word in right half of page 493 (+offset) in original book.
MĀṬHARA II : One of the Aṣṭādaśavināyakas (Eighteen Vināyakas). (Sāmba, 16).
_______________________________
*4th word in right half of page 493 (+offset) in original book.
MĀṬHARA III : An ācārya (teacher). He is believed to be the author of the book Sāṅkhyakārikāvṛtti. (Kauṣī- takī Brāhmaṇa).
_______________________________
*5th word in right half of page 493 (+offset) in original book.