मासर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासरः, पुं, (मस + णिच् + बाहुलकात् अरन् ।) भक्तसमुद्भवमण्डः । तत्पर्य्यायः । आचामः २ निस्रावः ३ । इत्यमरः । २ । ९ । ४९ ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासर पुं।
भक्तोद्भवमण्डः
समानार्थक:मासर,आचाम,निस्राव
2।9।49।2।1
भिस्सटा दग्धिका सर्वरसाग्रे मण्डमस्त्रियाम्. मासराचामनिस्रावा मण्डे भक्तसमुद्भवे॥
पदार्थ-विभागः : पक्वम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासर¦ पु॰ मस--परिणामे घञ् मासं परिणामं राति रो--क। भक्तमण्डे अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासर¦ m. (-रः) The scum of boiled-rice. E. मस् to measure, aff. अरन्, and the vowel made long.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासरः [māsarḥ], 1 The scum of boiled rice, rice-gruel.
The meal of parched barley mixed with sour milk.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासर n. a partic. beverage (a mixture of yeast , grapes , etc. with the water in which rice and millet have been boiled) Ka1tyS3r. Mahi1dh. on VS. xix , 1 ( accord. to Sa1y. on TBr. " m. the meal of slightly parched barley mixed with sour milk or buttermilk " ; accord. to L. " m. rice-gruel ").
Vedic Index of Names and Subjects
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Māsara is mentioned as a beverage in the Yajurveda Saṃhitās.[१] Its composition is described fully in the Kātyāyana Śrauta Sūtra.[२] It seems to have been a mixture of rice and Śyāmāka with grass, parched barley, etc.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मासर न.
पके चावल के झाग एवं चूर्णीकृत यव (तरी) के सम्मिश्रण से प्राप्त पेय, श्रौ.को. (अं.) I.9०3. इसमें त्रिफला, अदरक एवं जायफल का अर्क भी होता है। इस पेय को एक पात्र में तीन दिन तक किण्वन के लिये रखा जाता है उसके बाद इसमें दूध मिला दिया जाता है। इस प्रकार से प्राप्त की गयी सुरा की सौत्रामणी में शुद्धीकरण के बाद मांसधौत मासर 334 आहुति दी जाती है, का.श्रौ.सू. 19.1.2० (ओदनौ चूर्णमासरैः संसृज्य----त्रिरात्रं निदधाति)। आप.श्रौ.सू. 19.4.7 के अनुसार ‘ऋजीष’ की तरह तैयार किया जाता है और इसकी व्याख्या ‘बल्कस’ (सुरा की तलछट) के रूप में की गई है; तरी = धान के दाने जो भूने जाने पर फूटकर खुलते नहीं हैं, श्रौ.को. (अं.) 1.9०3, बौ.श्रौ.सू. 17.3138; युधि 125।
- ↑ Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 11, 2. 9;
Vājasaneyi Saṃhitā, xix. 14. 82;
xx. 68;
Taittirīya Brāhmaṇa, ii. 6, 11, 4, etc. - ↑ xix. 1, 20. 21;
Mahīdhara on Vājasaneyi Saṃhitā, xix. 1, 14.
Cf. Griffith, Vājasaneyi Saṃhitā, 172, n.