मुकु

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मुकुः, पुं, (मुच् + बाहुलकात् कुः । पृषोदरादि- त्वात् साधुः ।) मुक्तिः । यथा, -- “मुकुर्मुक्तौ महेशे मुः कुः पृथिव्यामशोभने ।” इति दुर्गादासधृतहड्डचन्द्रः ॥

मुकुम्, व्य, निर्व्वाणम् । भक्तिरसः । प्रेम । यथा, “मुकुमव्ययमान्तञ्च निर्व्वाणमोक्षवाचकम् । तद्ददाति च यो देवो मुकुन्दस्तेन कीर्त्तितः ॥ मुकुं भक्तिरसप्रेमवचनं वेदसम्मतम् । यस्तद्ददाति विप्रेभ्यो मुकुन्दस्तेन कीर्त्तितः ॥” इति ब्रह्मर्वेवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ११० अः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मुकु¦ पु॰ मुच--कु पृषो॰ चस्य कः।

१ मोक्षे हट्टच॰

२ उत्सर्गे च

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मुकु¦ f. (-कुः) Freedom, liberation. E. मुच् to let loose, कु aff.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मुकुः [mukuḥ], Liberation, deliverance; especially, final emancipation; also मुकुम् ind.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मुकु m. = मुक्ति(a word formed to explain , मुकुन्-दas " giver of liberation " ; others assume 664746 मुकुम्ind. ) L.