मुक्ताफल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मुक्ताफलम्, क्ली, (मुक्ताफलमिव ।) कर्पूरम् । (मुक्तैव फलमिव ।) मौक्तिकम् । (यथा, मुग्ध- बोघटीकायां कारके । ढेनार्थादित्यत्र । दुर्गा- दासधृतम् । “मुक्ताफलाय करिणं हरिणं पलाय सिंहं निहन्ति भुजविक्रमसूचनाय ॥”) लवलीफलम् । इति मेदिनी । ले, १६६ ॥ (मौक्तिकार्थेऽस्य पर्य्यायः । “मौक्तिकं शौक्तिकं मुक्ता तथा मुक्ताफलञ्च तत् ।” इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे प्रथमे भागे ॥ यथास्य भस्मकरणविधिः । एवं हि सिंहले देशे कुर्व्वन्ति कुशला जनाः । यस्मिन् कृत्रिमसन्देहः क्वचिद्भवति मौक्तिके ॥ उष्णे सलवणे स्नेहे निशां तद्वासयेज्जले । ब्रीहिभिर्मर्द्दनीयं वा शुष्कवस्त्रोपवेष्टितम् ॥ यत्तु नायाति वैवर्णं विज्ञेयं तदकृत्रिमम् ॥ सितं प्रमाणवत् स्निग्धं गुरु स्वच्छं सुनिर्म्मलम् । तेजोऽधिकं सुवृत्तञ्च मौक्तिकं गुणवत् स्मृतम् ॥ प्रमाणवद्गौरवरश्मियुक्तं सितं सुवृत्तं सममूक्ष्मवेधम् । अक्रेतुरप्यावहति प्रमोदं यन्मौक्तिकं तद्गुणवत् प्रदिष्टम् ॥ एवं समस्तेन गुणोदयेन यन्मौक्तिकं योगमुपागतं स्यात् । न तस्य भर्त्तारमनर्थेजात एकोऽपि कश्चित् समुपैति दोषः ॥” इति गारुडे ६९ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मुक्ताफल¦ न॰ मुक्ता फलमिव।
१ मौक्तिके,
२ सवलीफले,[Page4755-b+ 38] (नोयाड)
३ कर्पूरे च मेदि॰।
४ वोपदेवकृते भक्तिप्रधानेग्रन्थभेदे च
“चतुरेख चतुर्वर्गचिन्तामणिबणिज्यया। हेमाद्रिर्वोपदेवेन मुक्ताफलमचीकरत्” तद्ग्रन्थस्थ पद्यम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मुक्ताफल¦ n. (-लं)
1. Camphor.
2. A pearl.
3. A sort of fruit, the custard- apple. “नोयाड” E. मुक्ता a pearl, फल fruit, comparable to a pearl in whiteness.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल n. a -ppearls Ka1v. etc.
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल n. a species of flower Buddh.
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल n. the fruit of the लवलिplant L.
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल n. camphor L.
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल n. N. of wk.
मुक्ताफल/ मुक्ता--फल m. N. of a king of the शबरs Katha1s.