मूर्द्धाभिषिक्त

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मूर्द्धाभिषिक्तः, पुं, क्षत्त्रियः । राजा । इत्यमरः । ३ । ३ । ६१ ॥ मूर्द्धन्यभिषिक्तो मूर्द्धाभिषिक्तः राज्यारोपणसमये प्रथमः क्षत्त्रियो मूर्द्धाभि- षिक्तः । तत्प्रभवत्वात् योग्यतयानभिषिक्तोऽपि मूर्द्धाभिषिक्तः । (यथा, भागवते । ९ । १५ । ४१ । “राज्ञो मूर्द्धाभिषिक्तस्य वधो ब्रह्मवधाद्गुरुः । तीर्थसंसेवया चांहो जह्याङ्गाच्युतचेतनः ॥”) वर्णसङ्करविशेषः । स तु विप्रात् क्षत्त्रियायां जातः ॥ प्रधानः । इति भरतः ॥ मन्त्री । इति मेदिनी । ते, २३२ ॥

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

मूर्द्धाभिषिक्त¦ m. (-क्तः)
1. A man of the second or military class, the Kshetriya or soldier.
2. A king, a prince.
3. A chief minister, a counsellor of state.
4. The name of a mixed class, sprung from a Bra4hmana, and female of the second or Kshetriya tribe; the prin- cipal of the mixed races, and soldier by profession. E. मूर्द्ध the head, and अभिषिक्त sprinkled, anointed; kings being consecrated by having poured on their heads, while seated on a throne pre- pared for the purpose, water from some sacred stream, mixed with honey, clarified butter, and spirituous liquor, as well as two sorts of grass and the sprouts of corn: the term applies to the Kshetriya as identified with the king, the duties of royalty, belonging especially to the military caste.