मोरटः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मोरटः, पुं, (मुर + अटन् ।) लताप्रमेदः । क्षीर- मोरटा इति भाषा । तत्पर्य्यायः । कर्ण- पुष्पः २ पीलुपत्रः ३ मधुस्रवः ४ घनमूलः ५ दीर्घमूलः ६ पुरुषः ७ क्षीरमोरटः ८ । क्वचित् पुस्तके कर्णपुष्पस्थाने क्षीरपुष्प इति पीलुपत्र- स्थाने पीलुपुत्त्र इति च पाठः ॥ (तथास्य पर्य्यायान्तरम् । “पीलुपर्णी घनरसो हस्तिपर्णी च मोरटः ॥” इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥) अस्य गुणाः । क्षीरबहुलत्वम् । मधुरत्वम् । कषायत्वम् । पित्तदाहज्वरनाशित्वम् । वृष्य- त्वम् । बलविवर्द्धनत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥ (यथा, सुश्रुते । १ । ४५ अध्याये । “गुरुः किलाटोऽनिलहा पुंस्त्वनिद्राप्रदः स्मृतः । मधुरौ बृंहणौ वृष्यौ तद्बत्पीयूषमोरटौ ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
मोरटः [mōraṭḥ], [मुर्-अटन्]
A kind of plant with sweet juice.
The milk of a cow seven days after calving.
टम् The root of the sugarcane.
The flower of the Ankoṭa tree. -टा Hemp used for bow-strings (मूर्बा).