यव्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्यम्, त्रि, (यवानां भवनं क्षेत्रम् । यव + “यव- यवकषष्टिकाद् यत् ।” ५ । २ । ३ । इति यत् ।) यवादिभवनोचितक्षेत्रम् । तत्पर्य्यायः । यव- क्यम् २ षष्टिक्यम् ३ । इत्यमरः । २ । ९ । ७ ॥ यवोचितम् ४ यवकोचितम् ५ । इति शब्द- रत्नावली ॥ (यवेभ्यो हितम् । यव + “खल- यवमाषतिलवृषब्रह्मणश्च ।” ५ । १ । ७ । इति यत् । यवहितः । इति व्याकरणम् ॥)
यव्यः, पुं, (यवेभ्यो हितः । यव + यत् ।) मासः । यथा, -- “यव्यद्बयं श्रावणादि सर्व्वा नद्यो रजस्वलाः । तासु स्नानं न कुर्व्वीत वर्ज्जयित्बा समुद्रगाः ॥” इति प्रायश्चित्ततत्त्वे गङ्गामाहात्म्यम् ॥ (स्त्री, नदीभेदः । यथा, ऋग्वेदे । ८ । ८७ । ८ । “वार्णत्वा यव्याभिर्व्वर्द्धन्ति शूरब्रह्माणि ।” “यव्याभिः नदीभिः । अवनयः यव्याः इति नदीनामसु पाठात् ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्य वि।
यवक्षेत्रम्
समानार्थक:यव्य
2।9।7।1।1
यव्यं यवक्यं षष्टिक्यं यवादिभवनं हि यत्. तिल्यं तैलीनवन्माषोमाणुभङ्गा द्विरूपता॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्य¦ न॰ यवानां भवनं क्षेत्रं यत्। यवभवनयोग्ये क्षेत्रेअमरः। युतश्चन्द्रार्कावत्र यत्।
२ चान्द्रे मासे पु॰।
“यव्यद्वय श्रावणादि सर्वा नद्यो रजस्वलाः” प्रा॰ त॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्य¦ mfn. (-व्यः-व्या-व्यं) Fit for barley, sown with barley, &c. m. (-व्यः) A month. E. यव barley and यत् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्य [yavya], a. [यवानां क्षेत्रं यव-यत्]
Sown with or consisting of barley.
Suitable or fit for barley. -व्यः A month. -व्यम् A field of barley.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
यव्य m. (for 2. See. p. 848 , col. 1) a month (as containing a यव) S3Br.
यव्य mfn. (for 1. यव्यSee. p. 847 , col. 2) suitable for barley Pa1n2. 5-1 , 7
यव्य mfn. sown with -bbarley L.
यव्य m. ( accord. to Mahi1dh. )a stock of barley or of fruit MaitrS. VS.
यव्य m. pl. N. of a family of ऋषिs MBh. ( v.l. )
यव्य n. of a field of -bbarley MW.
यव्य n. N. of certain होम-मन्त्रs TBr.
यव्य 1. 2. यव्य. See. p.847andcol.1.
Vedic Index of Names and Subjects
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Yavya in the Śatapatha Brāhmaṇa (i. 7, 2, 46) denotes ‘month’ (lit., ‘containing a first half,’ see 2. Yava).
==Foot Notes==