रूढिः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
रूढिः, स्त्री, (रुह + क्तिन् ।) जन्म । प्रादुर्भावः । (प्रसिद्धिः । यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ४ । २७१ । “रुढिः परम्परायाता सेयमस्मद्गृहे स्थिता ॥” आरोहणम् । यथा, तत्रैव । १ । २८५ । “यात्याश्रितः किल समाश्रयणीयलभ्यां निन्द्यां गतिं जगति सर्व्वजनार्च्चितां वा । गच्छत्यधस्तृणगुणः श्रितकूपयन्त्रः पुष्पाश्रया सुरशिरोभुवि रूढिमेति ॥”) रूढशब्दनिष्ठशक्तिः । यथा, -- “लब्धात्मिका सती रूढिर्भवेद्योगापहारिणी । कल्पनीया तु लभते नात्मानं योगवाधतः ॥” इति कुमारभट्टकारिका ॥
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
रूढिः [rūḍhiḥ], f. [रुह्-क्तिन्]
Growth, germination.
Birth, production.
Increase, devolopment, growth, spread.
Rise, ascent.
Fame, celebrity, notoriety; चक्रधर इति रथाङ्गमदः सततं बिभर्षि भुवनेषु रूढये Śi.15.26.
A tradition, custom, customary or traditional usage; शास्त्राद् रूढिर्बलीयसी 'custom prevails over precept',
General prevalence, common currency.
Popular meaning, conventional acceptation of a word; मुख्यार्थबाधे तद्योगे रूढितो$थ प्रयोजनात् K. P.2; समुदायशक्तिः रूढिः.
Decision. -Comp. -शब्दः a word which conveys its sense by रूढि (usage) as opposed to योग (etymology); बहुषु कुशानां लातुः गुणेषु सत्सु निपुणतायामेव कुशलशब्दो रोहाद् रूढिशब्द एव भवति ŚB. on MS.6.7.22. -शब्दता the state of being used in a conventional sense.