रोधः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

रोधः, पुं, (रुणद्धि जलमिति । रुध् + पचाद्यच् ।) नदीतीरम् । इत्यमरटीकायां भरतः । १ । १० । ७ ॥ (रुध् + घञ् । रोधनम् । यथा, मार्कण्डेये । १३ । १ । “अहं वैश्यकुले जातो जन्मन्यस्मात्तु सप्तमे । समतीते गवां रोधं निपाने कृतवान् पुरा ॥”)

रोधः, [स्] क्ली, (रुणद्धि वार्य्यादिकमिति । रुध + “सर्व्वधातुभ्योऽसुन् ।” उणा० ४ । १८८ । इति असुन् ।) नदीतीरम् । इत्यमरः । १ । १० । ७ ॥ (यथा, रघुः । ५ । ४२ । “स नर्म्मदारोधसि सीकरार्द्रै- र्मरुद्भिरानर्त्तितनक्तमाले । निवेशयामास विलङ्घिताध्वा क्लान्तं रजोधूसरकेतु सैन्यम् ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

रोधः [rōdhḥ], [रुध्-घञ्]

Stopping, arresting, hindering; Śi.1.89; मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिताभवन् Rām.7.36. 6.

Obstruction, stoppage, hindrance, prevention, prohibition, suppression; शापादसि प्रतिहता स्मृतिरोधरूक्षे Ś.7.32; उपलरोध Ki.5.15; Y.2.22.

Closing, shutting up, blocking up, blockade, siege; चैत्यद्रुमावमर्दश्च रोधः कर्मानुशासनम् Mb.12.59.63; प्रीतिरोधमसहिष्ट सा पुरी R.11. 52.

A dam, bank; नर्मदां रोधवद्रुद्ध्वा क्रीडापयति योषितः Rām.7.32.18.

Sprouting, growing. -Comp. -कृत् N. of a संवत्सर. -वक्रा, -वेदी a river.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

रोधः in comp. for रोधस्.