लाघवम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

लाघवम्, क्ली, (लघोर्भावः कर्म्म वा । लघु + “इग- न्ताच्च लघुपूर्ब्बात् ।” ५ । १ । १३१ । इति अण् ।) आरोग्यम् । इति राजनिर्घण्टः ॥ लघु- त्वम् । लघोर्भाव इत्यर्थे ष्णप्रत्ययेन निष्पन्नम् ॥ (शीघ्रत्वम् । यथा, महाभारते । ५ । १८३ । ७ । “तासां रूपं भारत नोत शक्यं तेजस्वित्वात् लाघवाच्चैव वक्तुम् ॥” अल्पत्वम् । यथा, मार्कण्डेये । ४१ । १७ । “अक्रोधो गुरुशुश्रूषा शौचमाहारलाघवम् । नित्यस्वाध्याय इत्येते नियमाः पञ्च कीर्त्तिताः ॥” क्लैव्यम् । यथा, कुमारे । २ । २३ । “यमोऽपि विलिखन् भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघेऽपि निर्व्वाणालातलाघवम् ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

लाघवम् [lāghavam], [लघोर्भावः अण्]

Smallness, littleness.

Levity, lightness; अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते । बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्धदर्शिना ॥ Mb.12.166.6. (com. लाघवं नीचता); cf. बुद्धिलाघव.

Thoughtlessness, frivolity.

Insignificance.

Disrespect, contempt, dishonour, degradation; सेवां लाघवकारिणीं कृतधियः स्थाने श्ववृत्तिं विदुः Mu.3.14; यास्यसि लाघवम् Bg.2.35.

Quickness, speed, rapidity; गतिर्वेगश्च तेजश्व लाघवं च महाकपे । पितुस्ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः ॥ Rām.4.44.5.

Ease, facility.

Health, soundness of constitution.

Activity, dexterity; readiness; वियदभिपातलाघवेन Ki.7.21; हस्तलाघवम्.

Versatility; बुद्धिलाघवम्.

Brevity, conciseness (of expression); प्रसादरम्यमोजस्वि गरीयो लाघवान्वितम् Ki.11.38.

An explanation which is in consonance with the principle of economy of nature and involves simplicity of reasoning; (अल्पोपस्थितिसापेक्षत्वं लाघवम्); आकाशो लाघवादेकः Tarka. K.

Shortness of a syllable (in prosody). -Comp. -कारिन् disgraceful.