वरूथम्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वरूथम्, क्ली, (व्रियते शरीरमनेनेति । वृ परणे + “जॄवृञ्भ्यामूथन् ।” उणा० २ । ६ । इति ऊथन् ।) तनुत्राणम् । इति हेमचन्द्रः ॥ चर्म्म । इति मेदिनी । थे, २१ ॥ तत्र पवर्गीयबकारादौ गणितोऽयं शब्दः ॥ (गृहम् । इति निघण्टुः । ३ । ४ ॥ यथा, ऋग्वेदे । १ । ५८ । ९ । “भवा वरूथं गृणते विभावो भवा मघवन् मघवद्भ्यः शर्म्म ॥” सैन्यम् । यथा, भागवते । ९ । १० । २० । “तेऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्व्वे- द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधैः । जघ्नुर्द्रुमैर्गिरिगदेषुभिरङ्गदाद्याः सीताभिमर्षहतमङ्गलरावणेशान् ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वरूथम् [varūtham], [वृ-ऊथन् Uṇ.2.6)
A sort of wooden fence or fender with which a chariot is provided as a defence against collision (m. also in this sense); वरूथो रथगुप्तिर्या तिरोधत्ते रथस्थितिम्; चक्रैः षोडशभिर्युक्तं सवरूथं सकूबरम् A. Rām.6.11.2.
An armour, a coat of mail.
A shield.
A group, multitude, an assemblage; मथ्य- मानात्तथा सिन्धोर्देवासुरवरूथपैः Bhāg.8.7.16;3.1.28.
Protection.
A family.
A house, residence (Ved. in the last 3 senses)
थः The cuckoo.
Time. -Comp. वती a host, army.