वाचंयम
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वाचंयमः, पुं, (वाचो वाक्यात् यच्छति विर- मतीति । यम उपरमे + “वाचि यमो व्रते ।” ३ । २ । ४० । इति खच् । “वाचंयमपुरन्दरौ च ।” ६ । ३ । ६९ । इति अमन्तत्वं निपा- त्यते ।) मुनिः । इत्यमरः । २ । ७ । ४२ ॥ मौन- व्रती । इति केचिदिति भरतः ॥ (यथा, छान्द- ग्योपनिषदि । ५ । २ । ८ । “वाचंयमोऽप्रसाहः स यदि स्त्रियं पश्येत् समृद्धं कर्म्मेति विद्यात् ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वाचंयम पुं।
मौनव्रतिः
समानार्थक:वाचंयम,मुनि
2।7।42।1।4
तपस्वी तापसः पारिकाङ्क्षी वाचंयमो मुनिः। तपःक्लेशसहो दान्तो वर्णिनो ब्रह्मचारिणः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वाचंयम¦ त्रि॰ वाचां यच्छति वाचा + यम--ख मुम् ह्रस्वस।
१ मितभाषिणि।
२ मौनावलम्बिनि मुनौ पु॰ अमरः।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वाचंयम [vācaṃyama], a. Holding the tongue, maintaining perfect silence, silent, taciturn; उपस्थिता देवी तद्वाचंयमो भव V.3; विद्वांसो वसुधातले परवचःश्लाघासु वाचंयमाः Bv.4.42; वाचंयमत्वात् R.13.44. -मः A sage who maintains rigid silence.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वाचंयम/ वाचं--यम mf( आ)n. restraining speech or voice , silent Br. Up. etc.
वाचंयम/ वाचं--यम m. a sage who practises silence L.
वाचंयम/ वाचं--यम m. N. of a man Cat.