विजयः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विजयः, पुं, (वि + जि + भावे अच् ।) जयः । इत्यमरः ॥ (यथा, मनौ । १० । ११९ । “स्वधर्म्मो विजयस्तस्य नाहवे स्यात् पराङ्मुखः । शस्त्रेण वैश्यान् रक्षित्वा धर्म्मसंहारयेद्वलिम् ॥”) अर्ज्जुनः । इति मेदिनी । ये, १०४ ॥ (यथा, महाभारते । ४ । ४२ । १४ । “अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्म्मदान् । नाजित्वा विनिवर्त्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥” यथा च विख्यातविजयनाटके । २ । “इतो भीमः क्रूरो नृपतिसहजन्मानमवधीत् इतः क्रुद्धो वत्सं व्यथयति शरौघेण विजयः । न मे चेतःस्थैर्य्यं द्रढयति सखे कुत्र गमनं विधेयं तद्ब्रूहि त्वमसि सदसद्बाक्यविषयः ॥”) वृत्तार्हत्पिता । जिनबलदेवः । विमानः । इति हेमचन्द्रः ॥ यमः । इति शब्दचन्द्रिका ॥ कल्किपुत्त्रः । यथा, -- “ततः कल्किश्च पद्मायां जयो विजय एव च । द्वौ पुत्त्रौ जनयामास लोकख्यातौ महाबलौ ॥” इति श्रीकल्किपुराणे १३ अध्यायः ॥ भैरववंशीयकल्पराजपुत्त्रः । स काशीराजः खाण्डववनकर्त्ता च । यथा, -- “सुमतेरभवत् कल्पः सुतः सत्यस्य डिण्डिमः । विरूपस्याभवद्गाधिर्गाधेर्म्मित्रोऽभवत् सुतः ॥ तेषां कल्पोऽभवद्राजा कल्पात्तु विजयोऽभवत् ॥ यो विजित्य क्षितिं सर्व्वां पार्थिवान् भूरितेजसा । शक्रस्यानुमते चक्रे खाण्डवं शतयोजनम् ॥ यत् सव्यसाची ह्यदहत् पाण्डुपुत्त्रः प्रताप- वान् । आवहन् परमां प्रीतिं ज्वलनस्य महात्मनः ॥” इति कालिकापुराणे भैरववंशानुकीर्त्तनम् ९० अध्यायः ॥ विष्ण्वनुचरविशेषः । यथा । विष्ण्वनु- चराश्चण्डप्रचण्डजयविजयादयः । इति पुंलिङ्ग- संग्रहे भरतः ॥
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विजयः [vijayḥ], 1 Overcoming, vanquishing, defeating.
Conquest, victory, triumph; दिग्विजयादारभ्य 'conquest of the world'; प्रभवति न तदा परो विजेतुं भवति जितेन्द्रियता यदात्मरक्षा Ki.1.35; R.12.44; Ku.3.19; अस्याधिज्ये धनुषि विजयम् Ś.2.16.
A chariot of the gods, celestial chariot.
N. of Arjuna; Mb. (4.44.14) thus explains the name: अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥.
An epithet of Yama.
N. of the first year of Jupiter's cycle.
N. of an attendant of Viṣṇu.
Motion, march; L. D. B.
N. of a particular मुहूर्त; युक्ते मुहूर्ते विजये Rām.1.73.9.
The third month.
A kind of military array.
A kind of measure. -यम् A royal tent. -Comp. -अभ्युपायः a means of victory-आह्वय a. having the name Vijaya (i. e. Bijapur); तथा येदिलशाहो$पि पत्तने विजयाह्वये Śiva B.1.61. -ईशः N. of Śiva. -ऊर्जित a. exalted by victory; स प्रविश्य दिवं देवानजयद्विजयोर्जितः Bm.1.143. -कुञ्जरः a war-elephant.-छन्दः a necklace of 5 strings. -डिण्डिमः a large military drum. -दण्डः a particular detachment of an army. -द्वादशी the 12th day of the light half of श्रावण.-नगरम् N. of a town. -मर्दलः a large military drum.-श्रीः the goddess of victory. -सिद्धिः f. success, victory, triumph.