वितलम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वितलम्, क्ली, (विशेषेण तलम् ।) पातालभेदः ॥ यथा, -- “अतलं नितलञ्चैव वितलञ्च गभस्तिमत् । तलं सुतलपाताले पाताला हि तु सप्त वै ॥” इति शब्दरत्नावली ॥ (अस्य विवरणं यथा, देवीभागवते । ८ । १९ । ८ -- १२ । “द्बितीयविवरस्यात्र वितलस्य निबोधत । भूतलाधस्तले चैव वितले भगवान् भवः ॥ हाटकेश्वरनामायं स्वपार्षदगणैर्वृतः । प्रजापतिकृतस्यापि सर्गस्य वृंहणाय च ॥ भवान्या मिथुनीभूय आस्ते देवाधिपूजितः । भवयोर्वीर्य्यसंभूता हाटकी सरिदुत्तमा ॥ समिद्धो मरुता वह्निरोजसा पिबतीव हि । तन्निष्ठ्यूतं हाटकाख्यं सुवर्णं दैत्यवल्लभम् ॥ दैत्याङ्गनाभूषणार्हं सदा सन्धारयन्ति हि ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वितलम् [vitalam], The second of the seven lower regions under the earth; see पाताल or लोक.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--red earth; here are cities of प्रह्लाद. Anuh- लाद. etc; फलकम्:F1: वा. ५०. ११. १५. २५-30.फलकम्:/F a region of पाताल. फलकम्:F2: Vi. II. 5. 2-3.फलकम्:/F [page३-224+ २५]