विभाषा

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

विभाषा, स्त्री, (विकल्पत्वेन भाष्यते इति । भाष् + “गुरोश्च हलः ।” ३ । ३ । १०३ । इत्यः । ततष्टाप् ।) विकल्पः । यथा । द्वयोर्विभाषयो- र्म्मध्ये विधिर्नित्यः । इति मुग्धबोधव्याकरणम् ॥ (“नवेति विभाषा ॥” इति पाणिनिः । १ । १ । ४४ ॥)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

विभाषा¦ स्त्री विरुद्धा भाषा वि + भाष्--अ वा। व्याकरणोक्तेपाक्षिकप्राप्तिफलके
“नषेति विभाषा” इत्युक्तलक्षणेविकल्पविधाने।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

विभाषा¦ f. or Ind. (-षा) Alternative, either of two ways. E. वि alternative, and भाषा speech.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

विभाषा [vibhāṣā], 1 An option, alternative.

Optionality of a rule.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

विभाषा/ वि--भाषा f. (for 2. See. वि-भाष्)a class of Prakrit languages Cat.

विभाषा/ वि--भाषा f. (in music) a partic. रागिणीSam2gi1t.

विभाषा/ वि--भाषा f. (with Buddhists) a great Commentary.

विभाषा/ वि-भाषा f. (for 1. See. p. 951 , col. 3) an alternative , option , optionality( वि-भाषया, optionally) , one of two ways(See. वि-कल्प) APra1t.

विभाषा/ वि-भाषा f. (in gram.) the allowing a rule to be optional (of two kinds , viz. प्रा-प्त-व्or प्रा-प्ते व्, an option allowed in a partic. operation which another rule makes necessary ; अप्रा-प्त-व्or अप्रा-प्ते व्, an option allowed in a partic. operation which another rule makes impossible) Pa1n2. 1-1 , 44 etc.