विश
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विश, औ श प्रवेशे । इति कविकल्पद्रुमः । (तुदा०-पर०-सक०-अनिट् ।) श, विशति । औ, अविक्षत् । विवेश कश्चिज्जटिलस्तपोवनम् । विपराजिपरिव्यवक्रीनिविशेत्यादिनात्मनेपदवि- धानेऽपि भर्त्तुरङ्के निविशती भयादिति रघौ । केवलात् शतृप्रत्ययं विधाय पश्चादुपसर्गयोगा- दिति दुर्घटवृत्तिः । निशब्द इह उपसर्गप्रति- रूपको वा । यस्माद्विश्वमिदं सर्व्वं तस्य शक्त्या महात्मनः । तस्मादेवोच्यते विष्णुर्विशधातोः प्रवेशनादिति पुराणे विष्णुशब्दव्युत्पादनात् मूर्द्धन्यान्तोऽयमिति केचित् तच्चिन्त्यम् । ताल- व्यान्तस्यैव सर्व्वसम्मतत्वात् । इति दुर्गादासः ॥
विशम्, क्ली, (विश + कः ।) मृणालम् । इत्यमर- टीकायां रायमुकुटः ॥ (तत्पर्य्यायो यथा, -- “पद्मनालं मृणालं स्यात्तथाविशमिति स्मृतम् ।” इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विश¦ प्रवेशे तु॰ पर॰ सक॰ अनिट्। विशति अविक्षत्। अधि + उपवेशने। अभि + नि + मनसः स्थितिहेतुसंयोगभेदे आत्म॰ एतदर्थे आधा-रस्य कर्मता धर्ममभिनिवेशते अन्यत्रार्थे न कर्मता।
“याया संज्ञा यस्मिन् यस्मिन्नमिनिविशते” भाष्यम्।
“क्वपि-दपवादविषयेऽप्युत्सर्गोऽभिनिविशते” व्या॰ परिभाषा। उप + आसनादौ स्थितिभेदे। नि + स्थितिभेदे आत्म॰
“निविशते यदि शूकशिखा पदे” मैम॰निर् + उपभोगे
“क्रीडारसं निर्विशतीव बाल्ये” कुमा॰‘ निर्वेपी-भृतिभोगयोः’ अमरः
“निर्विष्टविषयस्नेहः” रघु॰। प्र + अभ्यन्तरगमने।
विश¦ पु॰ विश--क्विप्।
१ मनुजे
२ वैश्ये च अमरः।
विश¦ न विश--क।
१ मृणाले रायमु॰।
२ प्रवेशकर्त्तरि त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विश¦ n. (-शं) The film or fibres of the stalk of the water-lily. E. विश् to enter, aff. क |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विशम् [viśam], The fibres of the stalk of a lotus; cf. बिस. -Comp. -आकरः a kind of plant (भद्रचूड). -कण्ठा a crane. -स्थूल a. afflicted.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विश mfn. See. दुर्-विश; w.r. for बिसSee.
विश m. N. of a man g. शुभ्रा-दि
विश f( आ)n. = विश्2 , a tribe , class , people(See. मनुष्य-व्)
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a ऋषि. वा. ६२. २२.