विशाला
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विशाला, स्त्री, (विशाल + टाप् ।) इन्द्रवारुणी । इत्यमरः ॥ यथाच । “विशाला कफवातघ्नी हेमकुष्ठहरा सरा ॥” इति राजवल्लभः ॥ उज्जयनी । इति मेदिनी ॥ उपोदकी । महेन्द्र- वारुणी । इति राजनिर्घण्टः ॥ (यथा, -- “ऐन्द्रीन्द्रवारुणी चित्रा गवाक्षी च गवादनी । वारुणी च गवाप्युक्ता सा विशाला महाफला । श्वेतपुष्पा मृगाक्षी च मृगैर्वारुर्मृगादनी ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे प्रथमे भागे ॥) तीर्थविशेषः । यथा, -- “मुण्डनञ्चोपवासश्च सर्व्वतीर्थेष्वयं विधिः । वर्ज्जयित्वा गयां गङ्गां विशालां विरजां तथा ॥” इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥ दक्षकन्या । यथा, -- “मनोरमां भानुमतीं विशालां बाहुदामथ । दक्षः प्रादान्महादेव चतस्रोऽरिष्टनेमिने ॥” इति गारुडे ६ अध्यायः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विशाला स्त्री।
इन्द्रवारुणी
समानार्थक:विशाला,इन्द्रवारुणी
2।4।156।2।4
इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्यात्तुम्ब्यलाबूरुभे समे। चित्रा गवाक्षी गोडुम्बा विशाला त्विन्द्रवारुणी॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, लता
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
विशाला f. colocynth Sus3r.
विशाला f. Basella Cordifolia L.
विशाला f. Portulaca Quadrifida L.
विशाला f. = -महे-न्द्रवारुणीL.
विशाला f. (in music) a partic. मूर्छनाSam2gi1t.
विशाला f. N. of the city उज्जयिनीor Ougein R. Megh. Katha1s.
विशाला f. of another town(See. वैशाली, वैशली)
विशाला f. of a river and a hermitage situated on it MBh. R. BhP.
विशाला f. = सरस्वतीL.
विशाला f. N. of an अप्सरस्VP.
विशाला f. of the wife of अज-मीढMBh.
विशाला f. of the wife of अरिष्ट-नेमि(and daughter of दक्ष) Ga1rud2aP.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--(बदरिकाश्रम). To this Dhruva went for meditation in the evening of his life. Similarly नाभि and मेरुदेवी spent their last years here. भा. IV. १२. १६; V. 4. 5; XI. २९. ४७.
(II)--a R. from the ऋक्ष hill. Br. II. १६. ३१.
(III)--(विशालया) city founded by विशाल, son of तृणबिन्दु; फलकम्:F1: Br. III. ६१. १२; वा. ८६. १७; ११२. 7; Vi. IV. 1. ४९.फलकम्:/F no shaving or उपवास, at. फलकम्:F2: वा. १०५. २५.फलकम्:/F
(IV)--the wife of उरुक्षव (ya): had three sons. M. ४९. ३९; वा. ९९. १६२.
(V)--a R. issuing from the हिमालयस्. M. ११४. २१.
(VI)--a R. of the केतुमाला country. वा. ४४. २१.
(VII)--a daughter of सुयशा: the most beautiful. वा. ६९. १४. [page३-266+ २२]
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Viśālā : f.: Name of a river (or two rivers ?).
A. Location: The river has its origin on the slope of the Himavant (sarit sā himavatpārśvāt prasūtā) 9. 37. 20.
B. Description: Famous in the three worlds (trailokyaviśrutā) 3. 82. 100; flowing swiftly (śīghragāminī) 9. 37. 20.
C. Origin: One of the seven forms of the river Sarasvatī which pervade the whole world (rājan sapta sarasvatyo yābhir vyāptam idaṁ jagat) 9. 37. 3; (seven forms of Sarasvatī are listed in 9. 37. 4); when Gaya performed a great sacrifice at Gayā (gayeṣu), Sarasvatī was invited to appear there by sages; when the river appeared the sages called it Viśālā 9. 37. 19-20.
D. Holiness:
(1) By visiting Viśālā one gets the fruit of an Agniṣṭoma and goes to heaven 3. 82. 100;
(2) According to the Tīrthavaṁśa narrated by Aṅgiras to Gautama one who bathes in Viśālā is absorbed in Brahman (viśālāyāṁ kṛtodakaḥ…brahmabhūto virājate) 13. 26. 41;
(3) According to Angiras again one who bathes in Viśālā and observes fast for twelve days is freed of all blemish (viśālāyāṁ kṛtodakaḥ/dvādaśāhaṁ nirāhāraḥ kalmaṣād vipramucyate) 13. 26. 44; (this Viśālā may be different from the one mentioned by Aṅgiras before).
_______________________________
*3rd word in left half of page p446_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Viśālā : f.: Name of a river (or two rivers ?).
A. Location: The river has its origin on the slope of the Himavant (sarit sā himavatpārśvāt prasūtā) 9. 37. 20.
B. Description: Famous in the three worlds (trailokyaviśrutā) 3. 82. 100; flowing swiftly (śīghragāminī) 9. 37. 20.
C. Origin: One of the seven forms of the river Sarasvatī which pervade the whole world (rājan sapta sarasvatyo yābhir vyāptam idaṁ jagat) 9. 37. 3; (seven forms of Sarasvatī are listed in 9. 37. 4); when Gaya performed a great sacrifice at Gayā (gayeṣu), Sarasvatī was invited to appear there by sages; when the river appeared the sages called it Viśālā 9. 37. 19-20.
D. Holiness:
(1) By visiting Viśālā one gets the fruit of an Agniṣṭoma and goes to heaven 3. 82. 100;
(2) According to the Tīrthavaṁśa narrated by Aṅgiras to Gautama one who bathes in Viśālā is absorbed in Brahman (viśālāyāṁ kṛtodakaḥ…brahmabhūto virājate) 13. 26. 41;
(3) According to Angiras again one who bathes in Viśālā and observes fast for twelve days is freed of all blemish (viśālāyāṁ kṛtodakaḥ/dvādaśāhaṁ nirāhāraḥ kalmaṣād vipramucyate) 13. 26. 44; (this Viśālā may be different from the one mentioned by Aṅgiras before).
_______________________________
*3rd word in left half of page p446_mci (+offset) in original book.