वीर्यम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वीर्यम् [vīryam], [वीर्-यत्, वीरस्य भावो यत् वा]

Heroism, prowess, valour; वीर्यावदानेषु कृतावमर्षः Ki.3.43; R.2.4, 3.62;11.72; Ve.3.3.

Vigour, strength.

Virility; वीर्यशौर्याभ्यां च पिता ऋषभ इतीदं नाम चकार Bhāg.5.4.2.

Energy, firmness, courage.

Power, potency; जाने तपसो वीर्यम् Ś.3.2.

Efficacy (of medicines); अतिवीर्यवतीव भेषजे बहुरल्पीयसि दृश्यते गुणः Ki.2.4; Ku.2. 48.

Semen virile; अमी हि वीर्यप्रभवं भवस्य Ku.3.15; वसोर्वीर्योत्पन्नामभजत मुनिर्मत्स्यतनयाम् Pt.4.5.

Splendour, lustre.

The seed of plants.

Dignity, consequence.

Poison.

Gold (हिरण्य); अन्नं वीर्यं ग्रहीतव्यं प्रेतकर्मण्य- पातिते Mb.12.165.39. -Comp. -आधानम् impregnation.-करः marrow. -जः a son. -प्रपातः seminal effusion, discharge of semen. -शालिन् a. strong. -शुल्क a. purchased by valour. -हीन a.

cowardly, pusilanimous.

seedless.

impotent.