वृषली
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वृषली, स्त्री, पितृगृहे अविवाहिता रजस्वला कन्या । यथा । अत्रिकाश्यपौ । “पितुर्गेहे च या कन्या रजः पश्यत्यसंस्कृता । भ्रूणहत्या पितुस्तस्याः सा कन्या वृषली स्मृता ॥” इत्युद्वाहतत्त्वम् ॥ स्वपतिं परित्यज्य या परपतिगामिनी । यथा, -- “स्ववृषं या परित्यज्य परवृषे वृषायते । वृषली सा हि विज्ञेया न शूद्री वृषली भवेत् ॥” इति काशीखण्डः ॥ (वृषलस्य भार्य्या । ङीप् ।) शूद्री च ॥ (यथा, महानिर्व्वाणतन्त्रे । १ । ४७ । “शूद्रान्नभोजिनः क्रूरा वृषलीरतिकामुकाः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वृषली¦ स्त्री
“पितुर्गेहे च नारी रजः पश्यत्यसंस्कृता। भ्रूणहत्या पितुस्तस्याः सा कन्या वृषली स्मृता” इत्यु-क्तायां पितृगृंहे दृष्टरजस्कायामनूढायां
१ कन्यायाम्। वृषल + भार्य्यायां जातौ वा ङीष्।
२ वृषलजातिस्त्रियां[Page4956-a+ 38]
३ तद्भार्य्यायाञ्च।
“ब्रह्महा वृषलीपतिः” इति
“वृषली-फेनपीतस्य” इति च मनुः।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वृषली [vṛṣalī], 1 An unmarried girl twelve years old; particularly, a girl remaining unmarried at her father's house in whom menstruation has commenced; पितुर्गेहे च या नारी रजः पश्यत्यसंस्कृता । भ्रूणहत्या पितुस्तस्याः सा कन्या विषली स्मृता ॥
A woman during menstruation.
A barren woman.
The mother of a still-born child.
A Śūdra female, or the wife of a Śūdra. -Comp. -पतिः the husband of a Śūdra woman; Ms.3.155; Mb.7.73.36. -फेनः the lip-moisture (अधररस) of a वृषली; वृषलीफेनपीतस्य ....... निष्कृतिर्न विधीयते Ms.3.19. -वृत्ति a. brought up by वृषलs; Ms.3.164. -सेवनम् intercourse with a Śūdra famale; यत् करोत्येकरात्रेण वृषलीसेवनाद् द्विजः Ms.11.178.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वृषली f. See. below
वृषली f. a woman of low caste , शूद्रwoman S3Br. etc. ( L. also " an unmarried girl twelve years old in whom menstruation has commenced ; a woman during menstruation ; a barren woman ; the mother of a still-born child ").
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वृषली स्त्री.
(वृषल + डीष्) शूद्रवर्ण की लड़की, का.श्रौ.सू. 14.2.28 (वाजपेय में दक्षिणा के रूप में दी जाती है)।