वेधस्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वेधस् पुं।

ब्रह्मा

समानार्थक:ब्रह्मन्,आत्मभू,सुरज्येष्ठ,परमेष्ठिन्,पितामह,हिरण्यगर्भ,लोकेश,स्वयम्भू,चतुरानन,धातृ,अब्जयोनि,द्रुहिण,विरिञ्चि,कमलासन,स्रष्टृ,प्रजापति,वेधस्,विधातृ,विश्वसृज्,विधि,नाभिजन्मन्,अण्डज,पूर्व,निधन,कमलोद्भव,सदानन्द,रजोमूर्तिन्,सत्यक,हंसवाहन,क,आत्मन्,शम्भु

1।1।17।2।3

धाताब्जयोनिर्द्रुहिणो विरिञ्चिः कमलासनः। स्रष्टा प्रजापतिर्वेधा विधाता विश्वसृट्विधिः। नाभिजन्माण्डजः पूर्वो निधनः कमलोद्भवः। सदानन्दो रजोमूर्तिः सत्यको हंसवाहनः॥

जन्य : सनत्कुमारः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, आत्मा, ईश्वरः

वेधस् पुं।

विष्णुः

समानार्थक:विष्णु,नारायण,कृष्ण,वैकुण्ठ,विष्टरश्रवस्,दामोदर,हृषीकेश,केशव,माधव,स्वभू,दैत्यारि,पुण्डरीकाक्ष,गोविन्द,गरुडध्वज,पीताम्बर,अच्युत,शार्ङ्गिन्,विष्वक्सेन,जनार्दन,उपेन्द्र,इन्द्रावरज,चक्रपाणि,चतुर्भुज,पद्मनाभ,मधुरिपु,वासुदेव,त्रिविक्रम,देवकीनन्दन,शौरि,श्रीपति,पुरुषोत्तम,वनमालिन्,बलिध्वंसिन्,कंसाराति,अधोक्षज,विश्वम्भर,कैटभजित्,विधु,श्रीवत्सलाञ्छन,पुराणपुरुष,यज्ञपुरुष,नरकान्तक,जलशायिन्,विश्वरूप,मुकुन्द,मुरमर्दन,लक्ष्मीपति,मुरारि,अज,अजित,अव्यक्त,वृषाकपि,बभ्रु,हरि,वेधस्

3।3।229।2।1

देवभेदेऽनले रश्मौ वसू रत्ने धने वसु। विष्णौ च वेधाः स्त्री त्वाशीर्हिताशंसाहिदंष्ट्रयोः॥

पत्नी : लक्ष्मी

जनक : वसुदेवः

सम्बन्धि2 : विष्णुशङ्खः,विष्णुचक्रम्,विष्णुगदा,विष्णुखड्गः,विष्णोः_मणिः,विष्णुचापः,विष्णोः_अश्वः,विष्णोः_सारथिः,विष्णोः_मन्त्रिः,गरुडः

वैशिष्ट्यवत् : विष्णुलाञ्छनम्

जन्य : कामदेवः

सेवक : विष्णुशङ्खः,विष्णुचक्रम्,विष्णुगदा,विष्णुखड्गः,विष्णोः_मणिः,विष्णुचापः,विष्णोः_अश्वः,विष्णोः_सारथिः,विष्णोः_मन्त्रिः,गरुडः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, आत्मा, ईश्वरः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वेधस्¦ पु॰ वि + धा--असुन् गुणः।

१ हिरण्यग{??}{??}स्रष्टरि

२ विष्णौ अमरः।

३ सूर्य्ये

४ श्वेतार्कवृक्षे शब्दच॰।

५ पण्डिते विश्वः

६ सूर्य्यवश्ये नृपभेदे वह्निपु॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वेधस्¦ m. (-धाः)
1. BRAHMA
4.
2. VISHN4U.
3. A wise or learned man.
4. The sun.
5. S4IVA.
6. A kind of Arka-plant. E. वि before धा to have, Una4di aff. असि, and वेध substituted for the root and prefix.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वेधस् [vēdhas], m. [विधा असुन् गुणः]

A creator; मदनश्च वेधाः Māl.1.21.

N. of Brahman, the creator; तं वेधा विदधे नूनं महाभूतसमाधिना R.1.29; Ku.2.16;5.41.

A secondary creator (such as Dakṣa, sprung from Bhrahman); विधाता वेधसामपि Ku.2.14.

N. of Śiva.

Of Viṣṇu.

The sun.

The Arka plant.

A learned man.

A priest.

N. of Soma.

A poet. -a. Performing, accomplishing; गम्भीरवेधा उपगुप्त- वित्तः Bhāg.4.16.1.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वेधस् mfn. (in some meanings prob. connected with वि-धा; nom. m. वेधास्acc. वेधसम्or वेधाम्)pious , religious , virtuous , good , brave (also applied to gods) RV. AV. TS. MBh. Hariv.

वेधस् mfn. wise Ka1m.

वेधस् mfn. performing , accomplishing (in गम्भीर-व्) BhP.

वेधस् m. a worshipper of the gods RV.

वेधस् m. an arranger , disposer , creator ( esp. applied to ब्रह्मा, but also to प्रजापति, पुरुष, शिव, विष्णु, धर्म, the Sun etc. ) MBh. Ka1v. etc.

वेधस् m. an author Ra1jat. Sarvad.

वेधस् m. a wise or learned man L.

वेधस् m. N. of the father of हरि-श्चन्द्र(See. वैदस).

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

(I)--a name of Hari. भा. I. 5. ३१.

(II)--a measure of time. भा. III. ११. 6.

(III)--a name of ब्रह्मा फलकम्:F1:  भा. VIII. 5. २४; Br. III. २१. ५९.फलकम्:/F (s.v.). He created a daughter शतरूपा (सावित्री); she was so charming that he himself fell in love with her; her brothers like वसिष्ठ and she herself deplored the absurdity of a father marrying his daughter; the creator turned a deaf ear and all his attention became centred on her; to see her wherever she was he created more eyes on all his five faces; after order- ing his sons to take up the work of creation, he lived with शतरूपा for years in the midst of the lotus flower unseen by others, like an ordinary human being. To him was born Manu स्वायम्भुव also known as विराट् and आदिपुरुष; from him were born the वैराज devas and others; फलकम्:F2:  M. 3. २९ to the end.फलकम्:/F grand- father of all the worlds. फलकम्:F3:  वा. १०६. ४०; १०८. ४२; १०९. २६.फलकम्:/F

(IV)--a name of बृहस्पति. वा. ९८. २३.