वैराट
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वैराटः, पुं, इन्द्रगोपकीटः । इति हेमचन्द्रः ॥ विराटसम्बन्धिनि, त्रि ॥ (क्ली, विपाटपर्व्व । यथा, महाभारते । १ । २ । ५७ । “आरण्येयन्ततः पर्व्व वैराटन्तदनन्तरम् ॥” विराटकन्यायां स्त्री । यथा, तत्रैव । १ । २ । ५८ । “अभिमन्योश्च वैराठ्या पर्व्व वैवाहिकं स्मृतम् ॥” तथा च देवीभागवते । २ । ७ । ४ । “अभिमन्योर्वरा भार्य्या वैराटी चाति- सुन्दरी ॥” विस्तृते च त्रि । यथा, महाभारते । १३ । ७९ । २१ । “वैराटपृष्ठमुक्षाणं सर्व्वरत्नैरलङ्कृतम् । प्रदाय मरुतां लोकान् स राजन् प्रतिपद्यते ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वैराट¦ त्रि॰ विराटस्येदम् अण्।
१ विराटसम्बन्धिनि। वीर इवाटति अट--अच् स्वार्थे अण्।
२ इन्द्रगोपकीटे हेमच॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वैराट¦ m. (-टः) An earth-worm. E. वि before राज् to shine, aff. क्विप्, अण् added.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वैराट [vairāṭa], a. (-टी f.) [विराटस्येदम् अण्]
Belonging to Virāṭa.
Woundless; वैराटपृष्ठमुक्षाणम् Mb.13.79.21 (com. राटं क्षतं विगतं राटं यस्मात्तद्विराटं स्वार्थे तद्धितः); (fig.) old (वृद्ध). -टः A kind of earth-worm (इन्द्रगोप).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
वैराट mfn. (fr. विनाट)relating or belonging to विराट(king of the Matsyas. ) MBh. Katha1s.
वैराट m. patr. fr. विराटMBh.
वैराट m. a kind of precious stone L.
वैराट m. a lady-bird L.
वैराट m. an earth-worm W.
वैराट m. a partic. colour or an object of a partic. colour MBh.
वैराट m. N. of a country Cat.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Vairāṭa^1 : nt.: Name of the 45th parvan in the list of a hundred sub-parvans of the Bhārata supposed to have been made by Vyāsa in the Parvasaṁgraha 1. 2. 48, 33, 70.
Related to the adhyāyas 4. 1-12.
_______________________________
*3rd word in left half of page p209_mci (+offset) in original book.
Vairāṭa^2 : nt.: Name of the 4th parvan among the eighteen major parvans of the Bhārata 1. 2. 130, 134.
Described as extensive (vipula) 1. 2. 134; the great sage (Vyāsa) has counted of this parvan sixty-seven adhyāyas (4. 1-67) and two thousand and fifty ślokas 1. 2. 134135; the events of this parvan are summarized as follows: the Pāṇḍavas after reaching the Virāṭanagara left their weapons on a big Śamī tree; concealing their idenity, the Pāṇḍavas lived in the Virāṭanagara; wicked Kīcaka was killed by Vṛkodara (Bhīma); the Kurus, when they attempted a raid on Virāṭa's cattle, were defeated by Pārtha (Arjuna); the cattle were brought back by the Pāṇḍavas; Virāṭa gave Uttarā to Arjuna as his daughter-in-law to be wedded to Abhimanyu 1. 2. 130-133; the incidents of this parvan are referred to by Dhṛtarāṣṭra in his summary made for Saṁjaya 1. 1. 114-115.
_______________________________
*4th word in left half of page p209_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Vairāṭa^1 : nt.: Name of the 45th parvan in the list of a hundred sub-parvans of the Bhārata supposed to have been made by Vyāsa in the Parvasaṁgraha 1. 2. 48, 33, 70.
Related to the adhyāyas 4. 1-12.
_______________________________
*3rd word in left half of page p209_mci (+offset) in original book.
Vairāṭa^2 : nt.: Name of the 4th parvan among the eighteen major parvans of the Bhārata 1. 2. 130, 134.
Described as extensive (vipula) 1. 2. 134; the great sage (Vyāsa) has counted of this parvan sixty-seven adhyāyas (4. 1-67) and two thousand and fifty ślokas 1. 2. 134135; the events of this parvan are summarized as follows: the Pāṇḍavas after reaching the Virāṭanagara left their weapons on a big Śamī tree; concealing their idenity, the Pāṇḍavas lived in the Virāṭanagara; wicked Kīcaka was killed by Vṛkodara (Bhīma); the Kurus, when they attempted a raid on Virāṭa's cattle, were defeated by Pārtha (Arjuna); the cattle were brought back by the Pāṇḍavas; Virāṭa gave Uttarā to Arjuna as his daughter-in-law to be wedded to Abhimanyu 1. 2. 130-133; the incidents of this parvan are referred to by Dhṛtarāṣṭra in his summary made for Saṁjaya 1. 1. 114-115.
_______________________________
*4th word in left half of page p209_mci (+offset) in original book.