वैवर्ण्य

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वैवर्ण्यम्, क्ली,) विवर्णस्य भावः ।) विवर्णता । विवर्णस्य भाव इत्यर्थे ष्ण्यप्रत्ययेन निष्पन्न- मिदम् ॥ (यथा, कथासरित्सागरे । १६ । ६८ । “सा वार्त्ता कर्णमागत्य तस्या वैवर्ण्यदायिनी ॥” तत्तु स्त्रीणां सात्त्विकभावानामन्यतमम् । यथा, साहित्यदर्पणे । ३ । १६६ । “स्तम्भः स्वेदोऽथ रोमाञ्चः स्वरभङ्गोऽथ वेपथुः । वैवर्ण्यमश्रुप्रलय इत्यष्टौ सात्त्विकाः स्मृताः ॥”)

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वैवर्ण्य¦ n. (-र्ण्यं)
1. Change of colour or complexion.
2. Change of colour in general.
3. Deviation or secession from tribe or caste, &c.
4. Heterogeneousness, difference. E. वि privative or contra-indicative, and वर्ण colour, tribe, &c., aff. ष्यञ् |

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वैवर्ण्यम् [vaivarṇyam], [विवर्णस्य भावः ष्यञ्]

Change of colour or complexion, paleness; इदमाकर्ण्य वैवर्ण्याक्रान्तवक्त्रः Dk.2.5.

Difference, diversity.

Deviation from caste.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

वैवर्ण्य n. change of colour (also वर्णवैव्) MBh. Hariv. Ya1jn5. etc.

वैवर्ण्य n. secession or expulsion from tribe or caste etc. W.

वैवर्ण्य n. heterogeneousness , diversity W.