व्यवधानम्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्यवधानम्, क्ली, (वि + अव + धा + ल्युट् ।) आच्छादनम् । तत्पर्य्यायः । तिरोधानम् २ अन्तर्द्धिः ३ अपवारणम् ४ छदनम् ५ व्यवधा ६ अन्तर्द्धा ७ पिधानम् ८ स्थगनम् ९ । इति हेमचन्द्रः ॥ व्यवधिः १० अपिधानम् ११ । इति शब्दरत्नावली ॥ (यथा, रघुः । १३ । ३४ । “दृष्टिं विमानव्यवधानमुक्तां पुनः सहस्रार्चिषि सन्निधत्ते ॥” भेदः । यथा, भागवते । ४ । २२ । २७ । “परात्मनोर्यद्व्यवधानकं पुरस्तात् स्वप्ने यथा पुरुषस्तद्बिनाशे ॥” विच्छेदः । यथा, शिशुपालवधे । ९ । ५१ । “वपुरन्वलिप्त परिरम्भसुख- व्यवधानभीरुकतया न बधूः ॥” समाप्तिः । यथा, भागवते । ४ । २९ । ७७ । “यावदन्यं न विन्देत व्यवधानेन कर्म्मणाम् ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्यवधानम् [vyavadhānam], 1 Intervention, interposition, separation; इह समाप्तस्य सामिधेनीवाक्यस्य अस्य चोपव्ययते इति वचनस्य निविदां विधायकेन ... ग्रन्थेन व्यवधानं भवति ŚB. on MS.3.1.21.
Obstruction, hiding from view; दृष्टं विमानव्यवधानमुक्तां पुनः सहस्रार्चिषि संनिधत्ते R.13.44.
Concealment, disappearance.
A screen, partition.
A cover, covering; शार्दूलचर्मव्यवधान- वत्याम् Ku.3.44.
Interval, space.
(In gram.) The intervention of a syllable or letter.
(In Mīmāṁsā) Remote construction, remoteness; see व्यवहित- कल्पना; व्यवधानाल्लक्षणापि ज्यायसी ŚB. on MS.1.2.69; व्यवधानादर्थो बलीयान् ŚB. on MS.6.4.23.