व्युष्ट
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्टम्, क्ली, (वि + वस् + क्तः ।) फलम् । दिनम् । प्रभातम् । (यथा, माघे । १२ । ४ । “व्युष्टं प्रयाणञ्च वियोगवेदना विदूननारीकमभूत् समन्तदा ॥”) पर्य्युषितम् । इति हेमचन्द्रः ॥ (प्रभातार्थे क्वचित् पुंलिङ्गोऽपि । स तु दोषायाः पुत्त्रः । यथा, भागवते । ४ । १३ । १४ । “प्रदोषो निशिथो व्युष्ट इति दोषासुतास्त्रयः । व्युष्टः सुतं पुष्करिण्यां सर्व्वतेजसमादधे ॥”)
व्युष्टः, त्रि, (वि + वस + क्तः ।) उषितः । (यथा, महाभारते । ३ । ६९ । २८ । “सा व्युष्टा रजनीं तत्र पितुर्वेश्म विभाविनी ।”) दग्धः । इति मेदिनी ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्ट नपुं।
प्रत्यूषः
समानार्थक:प्रत्यूष,अहर्मुख,कल्य,उषस्,प्रत्युषस्,व्युष्ट,विभात,गोसर्ग,प्रभात,उषा
1।4।2।3।1
घस्रो दिनाहनि वा तु क्लीबे दिवसवासरौ। प्रत्यूषोऽहर्मुखं कल्यमुषःप्रत्युषसी अपि। व्युष्टं विभातं द्वे क्लीबे पुंसि गोसर्ग इष्यते॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, कालः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्ट¦ त्रि॰ वि + उष--क्त वा॰ इडभावः।
१ दग्धे
२ पर्युषिते
३ प्रभाते च
४ फले
५ दिवसे च न॰ हेमच॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्ट¦ mfn. (-ष्टः-ष्टा-ष्टं)
1. Burnt.
2. Dawned, become daylight or dawn.
3. Become clear.
4. Dwelt. n. (-ष्टं)
1. Dawn, break of day.
2. Day.
3. Fruit, consequence. E. वि before वस् to abide, aff. क्त, and व changed to उ; or वि before उष् to burn, क्त aff. वा० इडभावः; or as derived from व्युष् to burn, &c., when it is more properly read व्युष्ट | [Page700-b+ 60]
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्ट [vyuṣṭa], p. p.
Burnt.
Dawned, become day-light.
Become bright or clear; ततो रजन्यां व्युष्टायां प्रभाते$भ्युदिते रवौ Mb.1.21.1.
Dwelt; सा व्युष्टा रजनीं तत्र पितुर्वेश्मनि भाविनी Mb.3.69.28.
Passed.
ष्टम् Day-break, dawn; व्युष्टं प्रयाणम् Śi.12.4.
Day.
Fruit, result.
The new year's day on श्रावण; Kau. A.2.5.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट See. 2. व्य्-उष्.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट See. 2. व्य्-उषित.
व्युष्ट mfn. (perhaps rather व्य्-उष्ट, fr. 1. उष्; See. above ) burnt W.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट mfn. dawned , become daylight , grown bright or clear S3Br. MBh. etc.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट n. daybreak L.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट n. fruit , result(= फल) L.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट m. Daybreak personified (as a son of कल्प, or as a son of पुष्पा-र्णand दोषा, or as a son of विभा-वसुand उषस्) BhP.
व्युष्ट/ व्य्-उष्ट mfn. one who has passed or spent( रजनीम्, a night) MBh. (= पर्य्-उषितL. )
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a son of दोषा and पुष्पार्ण; wife पुष्क- रिणी and son Sarvatejas. भा. IV. १३. १४.
(II)--a son of विभावसु, and a Vasu. भा. VI. 6. १६.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
VYUṢṬA : A King of the dynasty of Dhruva. This King was the son of King Puśpārṇa, by his wife Prabhā. Pradoṣa, Niśītha and others were brothers of Vyuṣṭa. A son named Sarvatejas was born to this King. (Bhāga- vata, Skandha 4).
_______________________________
*3rd word in left half of page 889 (+offset) in original book.