व्रश्चन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चनम्, क्ली, (व्रश्च + ल्युट् ।) छेदनम् । व्रश्चधातो- रनट्प्रत्ययेन निष्पन्नम् ॥ (यथा, शतपथ- ब्राह्मणे । ३ । ६ । ४ । ७ । “स रातमना व्रश्चनाय भवति ॥”)
व्रश्चनः, पुं, (व्रश्चति छिनत्ति पतिकृतीरिति । व्रश्च + ल्युः । यद्वा, वृश्चत्यनेनेति करणे ल्युट् ।) स्वर्णादिच्छेदिका । छेनी इति भाषा । तत्- पर्य्यायः । पत्रपरशुः २ । इत्यमरः ॥ पत्र- पर्शुः ३ । इति शब्दरत्नावली ॥ स्वर्णलोहादि- भेदकः ४ । इति जटाधरः ॥ वृक्षच्छेदनजात- निर्यासः । यथा, -- “देवतार्थं हविः शिग्रुं लोहितान् व्रश्चनांस्तथा । अनुपाकृतमांसानि विड्जानि कवकानि च ॥” इति याज्ञवल्क्यः ॥ व्रश्चनान् वृक्षच्छेदनजातान् लोहितानपि । यथा, मनुः । “लोहितान् वृक्षनिर्यासान् व्रश्चनप्रभवांस्तथा ।” इति मिताक्षरायामाचाराध्यायः ॥ (करणे ल्युटि तस्य कुठारादिवाचकता विशेष्य- लिङ्गता च । यथा, कातन्त्रे कृत्सु करणाधि- करणयोश्चेत्यत्र कलापचन्द्रः । “युडन्तश्च शब्दः प्रायो विधेयलिङ्गग्राही यथा व्रश्चनः कुठारो गोदोहनी घटी टङ्कः पाषाणदारण इति ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चन पुं।
सुवर्णादिच्छेदनद्रव्यम्
समानार्थक:व्रश्चन,पत्रपरशु
2।10।32।2।1
नाराची स्यादेषणिका शाणस्तु निकषः कषः। व्रश्चनःपत्रपरशुरीषिका तूलिका समे॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चन¦ पु॰ वृश्च्यतेऽनेन व्रश्च--ल्यु। (छेनि)
१ स्वर्णादिच्छेदनार्थेअस्त्रभेदे अमरः। भावे ल्युट्।
२ छेदने न॰ अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चन¦ m. (-नः) A small saw or chisel. n. (-नं) Cutting. E. व्रश्च to cut, aff. ल्युट् |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चनः [vraścanḥ], 1 A small saw.
A fine file used by goldsmiths.
The juice trickling from an incision in a tree.
नम् Cutting, tearing, wounding.
A cut, an incision. -Comp. -प्रभव a. flowing from an incision; लोहितान् वृक्षनिर्यासान् व्रश्चनप्रभवांस्तथा (विवर्जयेत्) Ms.5.6.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
व्रश्चन mfn. who or what cuts , cutting or for cutting Mcar.
व्रश्चन mfn. a file or saw or chisel L.
व्रश्चन mfn. the juice flowing from an incision in a tree Gaut. Ya1jn5.
व्रश्चन n. cutting , wounding , a cut , incision S3Br. Ka1t2h. etc.