शमीधान्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शमीधान्यम्, क्ली, (शमी यज्ञादिकर्म्म तदर्थं धान्यम् ।) माषादिः । इत्यमरः ॥ तत्पर्य्यायगुणाः । “शमीजाः शिम्बिजाः शिम्बातराः सूप्याश्च वैदलाः । वैदला मधुरा रूक्षाः कषायाः कटुपाकिनः ॥ वातलाः कफपित्तघ्ना बद्धमूत्रमला हिमाः । ऋते मुद्गमसूराभ्यामन्ये त्वाध्मानकारकाः ॥” मुद्गमसूरयोराध्मानकारित्वमन्यद्वैदलापेक्षया । नतु सर्व्वथा । एतयोरपि किञ्चिदाध्मान- कारित्वदर्शनात् । इति भावप्रकाशः ॥ * ॥ अपि च । “शूकधान्यं शमीधान्यं समातीतं प्रशस्यते । परतो वातकृद्रूक्षं प्रायेणातिनवं गुरु ॥ यवगोधूममाषाश्च तिलाश्चातिनवा हिताः । पुराणा विरसा रूक्षा न तथार्थकरा मताः ॥” इति राजवल्लभः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शमीधान्य नपुं।
शमीप्रभवमाषादिधान्यम्
समानार्थक:शमीधान्य
2।9।24।1।1
माषादयः शमीधान्ये शूकधान्ये यवादयः। शालयः कलमाद्याश्च षष्टिकाद्याश्च पुंस्यमी॥
पदार्थ-विभागः : खाद्यम्,प्राकृतिकखाद्यम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शमीधान्य¦ न॰ शमी शिग्यैव धान्यम्। शिन्याव्य{??}मुद्गादौ धान्ये अमरः।
“शमीजाः शिन्यिजाः शिन्या तराः सृ{??}ञ्च वैदला॰
६ वैदलामधुरा रूक्षाः कषायाः कटुपाकिनः। पात{??}आःकफपित्तघ्ना बद्वमूत्रमला हिमाः। ऋते सुद्गमसृराभ्या-मन्ये त्वाध्मानकारकाः”। सुद्गमसूरसोरनाष्मानदारि-त्वमन्यवैदलापेक्षया न तु सर्वता एतयोरपि किञ्चिदा-ध्मानकारित्वदर्शनात्” भावप्र॰
“शूकधान्यं शमीधान्यंसमातीतं प्रशस्यते। परतो वातकृद्रूणं ध्रायेणाभिननंगुरु। यवगोधूममाषाश्च तिश्चाश्चाभि{??}अया हिताः। पुराणाविरसारूक्षा न तथार्धकरा कताः” राक्षवसुभः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शमीधान्य¦ n. (-न्यं) Pulse, grain which grows in legumes or pods. E. शमी a legume, and धान्य grain. [Page708-a+ 60]
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शमीधान्य/ शमी--धान्य n. -S3 शमीgrain (one of the 5 classes of grain ; but often = any pulse or grain growing in pods) S3Br. Car.