शुल्व
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शुल्व, क माने । सर्गे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (चुरा०-पर०-सक-सेट् ।) पञ्चमस्वरयुक्त- स्तालव्यादिरन्तःस्थतृतीयोपधः । सर्गः सृष्टिः । क, शुल्वयति वेधाः पृथिवीं परिमाति सृजति वा इत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥
शुल्वम्, क्ली, (शुल्वयत्यनेनेति । शुल्व माने + घञ् । यद्वा, शुच शोके + “उल्वादयश्च ।” उणा० ४ । ९५ । इति वन्प्रत्ययेन निपातनात् साधु ) ताम्रम् । रज्जुः । इत्यमरः ॥ (यथा, भागवते । २ । ७ । ३० । “गृह्णीत यद्यदुपबन्धममुष्य माता शुल्वं सुतस्य न तु तत्तदमुष्य माति ॥”) ताम्रपात्रपक्वान्नभोजनदोषो यथा, -- “ताम्रे पक्त्वा चक्षुर्हानिर्मणौ भवति वै क्षयम् ।” इति मत्स्यसूक्ते ४२ पटलः ॥ यज्ञकर्म्म । आचारः । जलसन्निधिः । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शुल्व¦ माने दाने च चु॰ उभ॰ सक॰ सेट्। शुल्वयति ते अशु-शुल्वत् त।
शुल्व¦ न॰ शुल्व--अच्।
१ ताम्रे
२ रज्जौ च अमरः
३ जलसमीपे
४ आचारे
५ यज्ञकार्य्ये च मेदि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शुल्व¦ Subst. mfn. (-ल्वः-ल्वा or ल्वी-ल्वं) A rope, a cord, a string. n. (-ल्वं)
1. Copper.
2. A sacrificial observance.
3. An institute, a law.
4. A place near water.
5. A rope. E. शुल्व् to measure, aff. अच्; or शुध् to be pure, &c., Una4di aff. वन्, and ध changed to ल।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शुल्वम् [śulvam] ल्बम् [lbam] , (ल्बम्) [शुल्ब्-अच्]
A rope, string; ततो मन्त्रबलाच्छुल्बे तक्षके वज्रिणः करात् Bm.1.194; शुल्वं सुतस्य न तु तत्तदमुष्य माति Bhāg.2.7.3.
Copper.
A sacrificial rite or act.
The proximity of water, a place near it.
A rule, law, an institute. -ल्वा, -ल्वी See above.-Comp. -अरिः sulphur. -जम् brass. -सूत्रम् N. of Sūtra work, containing mathematical calculations required for श्रौत rituals.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शुल्व n. ( accord. to some also m. and अor f( ई). )a string , cord , rope S3rS. Su1ryas. BhP.
शुल्व n. a strip Bhpr.
शुल्व n. N. of a परिशिष्टCat. L. also " copper "
शुल्व n. " sacrificial act "
शुल्व n. " conduct "
शुल्व n. " vicinity of water "
शुल्व m. N. of a man S3am2k.