शृङ्खलः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

शृङ्खलः, त्रि, पुंसां कट्याभरणम् । गोट् इति भाषा ॥ हस्त्यादीनां लौहमयपादबन्धोपकरणम् आ~दु इति दा~डुका इति च भाषा । तत्पर्य्यायः । उन्दुकः २ निगडः ३ । इत्यमरः ॥ शृङ्खला ४ । इति तट्टीकायां भरतः ॥ (यथा, रघुः । ५ । ७२ । “शय्यां जहात्युभयपक्षविनीतनिद्राः स्तम्बेरमा मुखरशृङ्खलकर्षिणस्ते ॥”) लौहरज्जुः । शिकल वेडि इत्यादि भाषा ॥ बन्धनम् । इति हेमचन्द्रः ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

शृङ्खलः [śṛṅkhalḥ] ला [lā] लम् [lam], ला लम् [शृङ्गात् प्राधान्यात् स्खल्यते अनेन पृषो˚ Tv.]

An iron-chain, fetter.

A chain, fetter in general (fig. also); अन्यैरप्यायतं नेहुर्वरत्राशृङ्खलादिभिः Bk.9.9; लीलाकटाक्षमालाशृङ्खलाभिः Dk.; संसारवासनाबद्धशृङ्खलाम् Gīt.3.

A chain for tying the feet of an elephant; स्तम्बेरमा मुखरशृङ्खलकर्षिणस्ते R.5.72; Ki.7.31.

A chain or belt worn round the waist.

A measuring chain.

A chain, series, succession. Comp. -यमकम् a variety of Yamaka; see तेन व्यातेनिरे भीमा भीमार्जनफलाननाः । न नानु- कम्प्य विशिखाः शिखाधरजवाससः ॥ Ki.15.42.