शौद्र
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शौद्रः, पुं, (शूद्रायां भवः । शूद्रा + अण् ।) द्वादश- विधपुत्त्रान्तर्गतपुत्त्रविशेषः । स तु ब्राह्मण- क्षत्त्रियवैश्यान्यतमात् शूद्रायां जातः । यथा, -- “औरसः क्षेत्रजो दत्तो मूढोत्पन्नश्च कृत्रिमः । क्रीतापविद्धकानीनशौद्रपौनर्भवा अपि ॥ स्वयं दत्तः सहोढोऽपि द्वावुरस्यौरसौ समौ ॥” इति जटाधरः ॥ (यथा, मनुः । ९ । १६० । “कानीनश्च सहोढश्च क्रीतः पौनर्भवस्तथा । स्वय दत्तश्च शौद्रश्च षडदायादबान्धवाः ॥” * ॥ शूद्रस्येदमिति । अण् ।) शूद्रसम्बन्धिनी, स्त्रि, ॥ (यथा, महाभारते । १२ । ६२ । ४ । “क्षात्त्राणि वैश्यानि च सेवमानः शौद्राणि कर्म्माणि च ब्राह्मणः सन् । अस्मिंल्लोके निन्दितो मन्दचेताः परे च लोके निरयं प्रयाति ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शौद्र¦ पुंस्त्री शूद्रायां दिलातिभिकढायां भवः अण्। द्वादश-पुत्त्रमव्ये शूद्राशाते द्विजातिपुत्त्रभेदे पारशबादौ जटा॰। स्त्रियां ङीष्। इदमर्थे अण्।
२ शूद्रमस्वन्धिनि त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शौद्र¦ mfn. (-द्रः-द्री-द्रं) S4u4dra, servile, relating or belonging to the last class. m. (-द्रः) The son of a man of either of the first three classes by a S4u4dra woman, the last of the twelve sons acknowledged in the ancient Hindu law. E. शूद्र a S4u4dra, and अण् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शौद्र [śaudra], a. (-द्री f.) [शूद्र -अण्]
Relating to a Śūdra or his tribe; शौद्राणि कर्माणि च ब्राह्मणः सन् Mb.12.62.4.-द्रः The son of a man of any of the first three castes by a Śūdra woman; see Ms.9.16.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
शौद्र mfn. relating or belonging to a शूद्रS3Br. MBh.
शौद्र m. the son of a man of either of the first three classes by a शूद्रwoman (the last of the twelve kinds of sons acknowledged in the ancient Hindu law) Mn. ix , 160.