श्राद्धदेव
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
श्राद्धदेवः, पुं, (श्राद्धस्य देवः ।) यमः । इत्यमरः ॥ (यथा, मार्कण्डेये । ८ । १५६ । “श्राद्धदेवेन कथितं विश्वामित्रस्य चेष्टितम् ॥”) स तु विवस्वतः संज्ञायां पत्न्यां जातः ॥ मनु- मेदः । इति पुराणम् ॥ (यथा, मार्कण्डेये । १०६ । ४ । “मनुर्वैवस्वतो ज्येष्ठः श्राद्धदेवः प्रजापतिः । ततो यमो यमी चैव यमलौ सम्बभूवतुः ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
श्राद्धदेव पुं।
यमः
समानार्थक:धर्मराज,पितृपति,समवर्तिन्,परेतराज्,कृतान्त,यमुनाभ्रातृ,शमन,यमराज्,यम,काल,दण्डधर,श्राद्धदेव,वैवस्वत,अन्तक,धर्म,हरि,कीनाश,जीवितेश
1।1।59।1।3
कालो दण्डधरः श्राद्धदेवो वैवस्वतोऽन्तकः। राक्षसः कौणपः क्रव्यात्क्रव्यादोऽस्रप आशरः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, आत्मा, देवता
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
श्राद्धदेव¦ पु॰ श्राद्धाद्देश्यानां पितॄणां देवः शाक॰।
१ यमेअमरः।
२ वैवस्वतमनौ हरिव॰
१५ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
श्राद्धदेव¦ m. (-वः)
1. YAMA.
2. A god presiding our funeral rites.
3. A VIS4HWADE4VA. E. श्राद्ध the funeral ceremony called S4hra4dd'ha, and देव deity; as judge and monarch of the dead.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
श्राद्धदेव/ श्राद्ध--देव m. any god presiding over -S3r श्राद्धrites ( esp. applied to यम, lord of the dead , but also to his brother मनुवैवस्वत, who in a former mundane age was मनुसत्य-व्रत; also applied to विवस्वत्himself , and even to Brahmans) Mn. MBh. Pur.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a तीर्थ on the सरस्वती. भा. III. 1. २२.
(II)--a son of निषादजर. Br. ७१. १२०.
(III)--(Manu: a son of Vivasvata and सम्ज्ञा: Seventh Manu (s.v.) Manu Vaivasvata. Satyavrata in previous birth. भा. VI. 6. ४०; VIII. १३. 1 and 9; २४. ११; Br. III. ६३. २१५; Vi. III. 1. ३०.
(IV)--Yama; the former birth of गवेषुण; a destroyer of Indra; father of Ekalavya. वा. ९६. १८२.
