श्रौत

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

श्रौतम्, क्ली, (श्रुतौ भवम् । श्रुति + अण् ।) गार्ह- पत्याहवनीयदक्षिणाग्नयः । यथा, -- “त्रयो ये गार्हपत्याहवनीयदक्षिणाग्नयः । इदमग्नित्रिकं श्रौतं त्रेताग्निहोत्रमित्यपि ॥” इति जटाधरः ॥

श्रौतः, त्रि, (श्रुतौ भवः । श्रुति + अण् ।) श्रुति- विहितधर्म्मादिः । यथा, -- “धर्मज्ञैर्विहितो धर्म्मः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा द्विजैः दानाग्निहोत्रसम्बन्धमिज्या श्रौतस्य लक्षणम् ॥ स्मार्त्तो वर्णाश्रमाचारो यमैश्च नियमैर्युतः । पूर्वेभ्यो वेदयित्वेह श्रौतं सप्तर्षयोऽब्रुवन् ॥ ऋचो यजूंषि सामानि ब्रह्मणोऽङ्गानि सा श्रुतिः मन्वन्तरस्यातीतस्य स्मृत्वा तन्मनुरब्रवीत् ॥ ततः स्मार्त्तः स्मृ तो धर्मो वर्णाश्रमविभागशः । एवं वै द्विविधो धर्म्मः शिष्टाचारः स उच्यते ॥ इज्यावेदात्मकः श्रौतः स्मार्त्तो वर्णाश्रमात्मकः ॥ इति मात्स्ये १२० अध्यायः ॥ अपि च । अधिकरणमालाकृन्माधवाचार्य्य- धृतपराशरभाष्ये शातातपः । “श्रौतं कर्म्म स्वयं कुर्य्यादन्योऽपि स्मार्त्तमाचरेत् अशक्तौ श्रौतमप्यन्यः कुर्य्यादाचारमन्ततः ॥” इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

श्रौत [śrauta], a. (-ती f.) [श्रुतौ विहितम् अण्]

Relating to the ear.

Relating to, founded on, or prescribed by, the Veda.

Sacrificial.

Audible, expressed in plain language (as a simile, opp. to आर्थ implied).

तम् Any observance prescribed by the Vedas.

Ritual enjoined by the Vedas.

Preservation or maintenance of the sacred fire.

The three sacred fires collectively, (i. e. गार्हपत्य, आहवनीय and दक्षिण).-Comp. -कर्मन् n. a Vedic rite. -मार्गः hearing.-सूत्रम् N. of a class of Sūtra works based on the Veda (ascribed to आश्वलायन, सांख्यायन, कात्यायन &c.).

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

श्रौत mf( ईor आ)n. relating to the ear or hearing W.

श्रौत mf( ईor आ)n. to be heard , audible , expressed in words or in plain language (as a simile , opp. to आर्थ, " implied ") Kpr.

श्रौत mf( ईor आ)n. relating to sacred tradition , prescribed by or founded on or conformable to the वेद(with जन्मन्n. " the second birth of a Brahman produced by knowledge of the वेद") Ya1jn5. Ka1v. Katha1s. etc.

श्रौत mf( ईor आ)n. sacrificial MW.

श्रौत n. relationship resulting from (common study of) the वेदHariv.

श्रौत n. a fault (incurred in repeating the वेद) Hcat.

श्रौत n. any observance ordained by the वेद( e.g. preservation of the sacred fire) W.

श्रौत n. the three sacred fires collectively ib.

श्रौत n. N. of various सामन्s A1rshBr.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--from श्रवण--to hear or heard; principally of the sacrifice and Veda. वा. ५९. ३८.