संयमनम्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
संयमनम्, क्ली, (सं + यम + ल्युट् ।) बन्धनम् । (यथा, साहित्यदर्पणे । ६ । ३१८ । “यथावा वेण्यां द्रौपदीकेशसंयमनहेतुर्भीमसेन- क्रोधापचितो युधिष्टिरोत्साहः ॥”) व्रतम् । इति मेदिनी ॥ चतुःशालम् । इति सञ्जवन- शब्दटीकायां भरतः ॥ (यमगृहम् । यथा, महाभारते । ३ । १६३ । ९ । “एतत् संयमनं पुण्यमतीवाद्भुतदर्शनम् । प्रेतराजस्य भवनमृद्ध्या परमया युतम् ॥” शासनम् । दमनम् । यथा, भागवते । १० । १६ । ६ । “तं चण्डवेगविषवोर्य्यमवेक्ष्य तेन । दुष्टां नदीञ्च खलसंयमनावतारः ॥” * ॥ संयच्छतीति । सं + यम + ल्युः । नियन्तरि, त्रि । यथा, मार्कण्डेये । ७७ । ४ । “तस्माज्जनिष्यते मूढे प्रजासंयमनं यम् ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
संयमनम् [saṃyamanam], 1 Restraining, checking.
Drawing in; Ś.1.
Binding, tying up; U.1; अलकसंयमनोदिव लोचने हरति मे हरिवाहनदिङ्मुखम् V.3.6.
Confinement.
Self-denial, control.
A religious vow or obligation.
A square of four houses. -नः One who restrains or regulates, a ruler. -नी N. of the city of Yama. सा च संयमनी नूनं सदा सुकृतिनां गतिः Mb.7.72.44; Bhāg. 1.89.42; खण्डिताः खड्गधाराभिर्ययुः संयमिनीं पुरीम् Śiva B.27.32.