संहारः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
संहारः, पुं, (संह्रियतेऽनेनेति । सं + हृ + “अध्यायन्यायेति ।” ३ । ३ । १२२ । इति घञन्तः साधुः ।) नरकविशेषः । इत्यमरः ॥ प्रलयः । इति हेमचन्द्रः ॥ (यथा, मनुः । १ । ८० । “मन्वन्तराण्यसंख्यानि सर्गः संहार एव च । काडविवैतत् कुरुते परमेष्ठी पुनः पुनः ॥”) मक्षेपः । इति जटाधरः ॥ संहरणञ्च ॥ (यथा, रघुः । ५ । ५७ । “संमोहनं नाम सखे ! ममास्त्रं प्रयागम हारविभक्तमन्त्रम् ॥”)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
संहारः [saṃhārḥ], 1 Drawing or bringing together, collecting; अनुभवतु वेणीसंहारमहोत्सवम् Ve.6; कृत्स्नं च धनसंहारं कुर्वन्ति विधिकारणात् Mb.12.2.8.
Contraction, compression, abridgment.
Withholding, drawing back, withdrawal (opp. प्रयोग or विक्षेप); समर्थो धारणे मोक्षे संहारे चासि पाण्डव Mb.3.4.15; Bhāg.1.7.27; प्रयोगसंहारविभक्तमन्त्रम् R.5.57,45.
Restraining, holding back.
Destruction, especially of the universe, universal destruction; संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः Rām.7.62.5.
Close, end, conclusion.
An assemblage, a group.
A fault in pronunciation.
A charm or spell for withdrawing magical weapons.
Practice, skill.
A division of hell. -Comp. -भैरवः one of the forms of Bhairava. -मुद्रा N. of a particular posture in the Tantra worship; it is thus defined: अधोमुखे वामहस्ते ऊर्ध्वास्यं दक्षहस्तकम् । क्षिप्ताङ्गुलीरङ्गुलीभिः संगृह्य परिवर्तयेत् ॥