सङ्ग्रहः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

सङ्ग्रहः, पुं, (सं + ग्रह + अप् ।) समाहृतिः । इत्यमरः ॥ (यथा, रघुः । १७ । ६० । “कोशेनाश्रयणीयत्वमिति तस्यार्थसंग्रहः । अम्बुगर्भो हि जीमूतश्चातकैरभिनन्द्यते ॥”) “संक्षेपेण गृह्यन्ते नानास्थाने विप्रकीर्णा अर्था बुध्यन्तेऽनेन संग्रहः । संपूर्व्वात् ग्रह आदाने- ऽल् । ‘विस्तरेणोपदिष्टानामर्थानों सूत्रभाष्ययोः । निबन्धा यः समासेन संग्रहं तं विदुर्बुधाः ॥’ इति ॥ इतस्तत आकृष्य एकत्र निबन्धनं संग्रहः । इति कल्पतरुप्रभृतयः ।” इत्यमरटीकायां भरतः ॥ नानाग्रन्थस्था अर्थाः संगृह्यन्ते एकस्थानस्थाः क्रियन्ते इति संग्रहो ग्रन्थविशेषः । इति श्राद्धविवेकटीकायां श्रीकृष्णतर्कालङ्कारः ॥ * ॥ (यथा, हरिवंशे । ८९ । ७ । “चतुष्पादं धनुर्व्वेदं शास्त्रग्रामं ससङ्ग्रहम् । अचिरेणैव कालेन गुरुस्तावभ्यशिक्षयत् ॥”) बृहत् । उत्तुङ्गः । ग्रहणम् । (यथा, रघुः । १ । ६६ । “नूनं मत्तः परं वंश्याः पिण्डविच्छेददर्शिनः । न प्रकामभुजः श्राद्धे स्वधासंग्रहतत्पराः ॥”) संक्षेपः । इति मेदिनी ॥ मुष्टिः । इति विश्वः ॥ स्वीकारः । महोद्योगः । इति नानार्थरत्न- माला ॥