समानोदकः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

समानोदकः, पुं, (समानं एकं तर्पणकाले देय- मुदकं यस्य ।) एकोदकः । स तु ज्ञाति- विशेषः । तर्पणे समानं एकमुदकमस्य । यथा, “जारो नङ्गः सगोत्रस्तु स्वजनज्ञातिबान्धवाः । सकुल्यबन्धुदायादस्वसमानोदका अपि ॥” इति जटाधरः ॥ स तु चतुर्द्दशपुरुषपर्य्य्यन्तः जन्मनामस्मृति- पर्य्यन्तश्च । तत्र आद्यस्यैकादशपुरुषावधि- चतुर्दशपुरुषपर्य्यन्तस्याशौचं पक्षिणी द्वितीय- स्यैकाहः । यथा । उदकक्रियामधिकृत्य पार- स्करः । सर्व्वे ज्ञातयो भावयन्ति । आसप्त- माद्दशमाद्वा समानग्रामवासेन यावत् सम्बन्ध- मनुस्मरेयुर्व्वा इति भावयन्ति निष्पादयन्ति अत्र यावत् सम्बन्धमनुस्मरेयुरेककुलजाता वय- मिति स्मरणं भवतीत्यनेनैव सर्व्वेषामुदकदाने प्राप्ते यदासप्तमाद्दशमादुक्तं तत्सन्निकर्षतार- तम्येनाशौचभेदेऽप्युदककर्म्म समानार्थमिति । अशौचभेदस्तु सप्तमपुरुषपर्य्यन्तं सपिण्डत्वाद्द- शाहः । ततश्च दशमपुरुषपर्य्यन्तं त्र्यहः । तथा च विष्णुबृहस्पती । “दशाहेन सपिण्डास्तु शुध्यन्ति मृतसूतके । त्रिरात्रेण सकुल्यास्तु स्नात्वा शुध्यन्ति गोत्रजाः ॥” ततश्चतुर्दशपुरुषपर्य्यन्तं पक्षिणी ततश्च जन्मना- मस्मृतिपर्य्यन्तमेकाहः । तथा च मिताक्षरा- विवादचिन्तामण्योर्ब्बृहन्मनुः । “सपिण्डता तु पुरुषे सप्तमे विनिवर्त्तते । समानोदकभावस्तु निवर्त्तेताचतुर्द्दशात् ॥ जन्मनामस्मृतेरेके तत्परं गोत्रमुच्यते ॥” अत्र समानोदकत्वे द्विविघे पूर्व्वत्र गोतमः पक्षिणीमसपिण्डे । परत्र हारीतः । मातामहे त्रिरात्रं स्यादेकाहस्त्वसपिण्डके इति । अत्रैव गोत्रजानामहः स्मृतमिति जावालवचनम् ततः परं सर्व्वथा समानोदकतानिवृत्तेः स्नान- मात्रमिति स्नात्वा शुध्यन्ति गोत्रजा इति बृह- स्पत्युक्तत्वादिति । इति शुद्धितत्त्वम् ॥