समुत्थानम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

समुत्थानम्, क्ली, (सम् + उत् + स्था + ल्युट् ।) समुद्योगः । (यथा, महाभारते । ३ । ३२ । ७ । “सर्व्वेहि स्वं समुत्थानमुपजीवन्ति जन्तवः । अपि धाता विधाता च यथायमुदके वकः ॥”) व्याधीनां निर्णयः । इति मेदिनी ॥ (यथा, मनुः । ८ । २८७ । “अङ्गावपीडनायाञ्च व्रणशोणितयोस्तथा । समुत्थानव्ययं दाप्यः सर्व्वदण्डमथापि वा ॥”) ऊर्द्ध्वगमनम् । सम्यक्प्रकारेण उत्थानम् ॥ उत्तो- लनम् । यथा, -- “इन्द्रध्वजसमुत्थानं प्रमादान्न कृतं यदि । तदा द्बादशमे वर्षे कर्त्तव्यं नान्तरा पुनः ॥” इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

समुत्थानम् [samutthānam], 1 Rising, getting up.

Resurrection.

Perfect cure, complete recovery.

Healing (as of a wound); समुत्थानव्ययं दाप्यः Ms.8.287; Y.2.222.

A symptom of disease.

Engaging in industry, active occupation; as in संभूयसमुत्थानम् Ms.8.4.

Increase or growth.

Industry; यज्ञो विद्या समुत्थानम् Mb.12.23. 1.

Hoisting (of a flag).

Swelling (of the abdomen).