समुदयः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
समुदयः, पुं, (सम् + उत् + इण् + अच् ।) समूहः । इत्यमरः । २ । ५ । ४० ॥ (यथा, कथासरित्- सागरे । १० । १९६ । “तमुपाजग्मतुस्तौ च सेनासमुदयान्वितौ । तं विज्ञायैव संबन्धं मुदा दुहितृवत्सलौ ॥”) युद्धम् । (यथा, महाभारते । ६ । ११३ । ४४ । “द्रोणः पाञ्चालपुत्त्रेण समागम्य महारणे । महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्व्वभिः ॥”) समुद्गमः । इति मेदिनी ॥ दिवसः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
समुदयः [samudayḥ], 1 Ascent, rising up (of the sun).
Rise (in general).
A collection, multitude, number, heap; सामर्थ्यानामिव समुदयः संचयो वा गुणानाम् U.6.9.
Combination.
The whole.
Revenue; Ms.7.56 (com. समुदयन्त्युत्पद्यन्ते$स्मादर्था इति समुदयः).
Effort, exertion.
War, battle; महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्वभिः Mb.6.116.45.
Day.
The rear of an army.
Finance, account; सर्वं राज्ञः समुदयमायं च व्ययमेव च । एका$हं वेद्मि कल्याणि पाण्डवानां यशस्विनि ॥ Mb.2.233.53.
A producing cause; आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् । तस्य लिङ्गं प्रवक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ Mb.5.63.13.
यम् The rising of a planet &c.
An auspicious moment (लग्न).