सम्पाति
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सम्पातिः, पुं, अरुणपुत्रः । स च जटायुषोऽग्रजो भ्राता । यथा, रामायणे । ४ । ५६ । २ । “सम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहङ्गमः । भ्राता जटायुषः श्रीमान् विख्यातबलपौरुषः ॥” (यथा च तत्रैव गरुडवाक्ये । ३ । १४ । ३२ । “द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च । तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः ॥” यथाच महाभारते । १ । ६६ । ७० । “अरुणस्य भार्य्या श्येनी तु वीर्य्यवन्तौ महा- बलौ । सम्पातिं जनयामास वीर्य्यवन्तं जटायुषम् ॥” तथा तत्रैव । ३ । २७८ । १ । “सखा दशरथस्यासीत् जटायुररुणात्मजः । गृध्रराजो महावीरः सम्पातिर्यस्य सोदरः ॥” अस्य पक्षदहन-विररणम् । यथा, रामायणे । ४ । ५८ । ४ -- ७ । “पुरा वृत्रवधे वृत्ते स चाहञ्च जयैषिणौ । आदित्यमुपयातौ खे ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥ आवृत्याकाशमार्गेण जवेन स्वर्गतौ भृशम् । मध्यं प्राप्ते तु सूर्य्ये तु जटायुरवसीदति ॥ तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्य्यरश्मिभिरर्द्दितम् । पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात् परमविक्लवम् ॥ निर्दग्धपक्षः पतितो बिन्ध्येऽहं वानरर्षभाः । अहमस्मिन् वसन् भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये । जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सम्पाति¦ पु॰ सम् + पत--णिच्--इन्। जटायुयो ज्येष्ठभ्रातरिपक्षिभेदे रामा॰। स्वार्थे क। तत्रैव। साम्पतिरिव का-यति कै--क। सम्पातिक गरुडज्येष्ठतनये शब्दमा॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सम्पाति¦ f. (-तिः) The son of GARUDA, a fabulous bird. E. सम्, पा intensi- tive, to cherish or drink, अति Una4di aff.; or सम् + पत्-णिच्-इन् |
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सम्पाति/ सम्-पाति m. N. of a fabulous bird (the eldest son of अरुणor गरुडand brother of जटायु) MBh. R. etc.
सम्पाति/ सम्-पाति m. of a king MBh.
सम्पाति/ सम्-पाति m. of a son of बहुगवand father of अहं-याति(See. सं-याति) Hariv.
सम्पाति/ सम्-पाति m. of a monkey R.
सम्पाति/ सम्-पाति m. of a राक्षसib.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a son of सुप्रतीक elephant. Br. III. 7. ३४१.
(II)--a son of अरुण and श्येनि and father of Babhru and Sighraga; a fabulous bird and brother of जटायु. M. 6. ३५: वा. ६९. ३२७.
(III)--a son of Bahuvidha. M. ४९. 3.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
SAMPĀTI I : A bird. The elder brother of Jaṭāyu.
1) Birth. Aruṇa and Garuḍa were the sons born to Prajāpati Kaśyapa by his wife Vinatā. Two sons named Sampāti and Jaṭāyu were born to Aruṇa. (For further details see under Jaṭāyu, para 1).
2) Sampāti in the Rāmāyaṇa. Once Sampāti and his younger brother Jaṭāyu flew to the Sun. To protect his younger brother Jaṭāyu who had neared the Sun, Sampāti opened his wings which were burnt and he fell on the shore of the salt sea. At this time an army of the monkeys, with Hanūmān at their head came there, in search of Sītā. Sampāti gave them directions of the path they were to follow. (Detailed story is given under Rāma and Mālī
_______________________________
*8th word in right half of page 680 (+offset) in original book.
SAMPĀTI II : A Rākṣasa (giant). The son of Kumbhī- nadī the sister of Kaikasī. (See under Kaikasī).
_______________________________
*9th word in right half of page 680 (+offset) in original book.
SAMPĀTI III : A warrior who fought against the Pāṇḍa- vas on the Kaurava side. He took his place at the ‘hṛdaya’ (centre) of the Garuḍavyūha set up by Droṇa. (Droṇa Parva, Chapter 20, Verse 12).
_______________________________
*10th word in right half of page 680 (+offset) in original book.