सर्गबन्धः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

सर्गबन्धः, पुं, (सर्गैरध्यायैर्ब्बन्धो यस्य ।) महा- काव्यम् । इति भूरिप्रयोगः ॥ तल्लक्षणं यथा, -- “सर्गबन्धो महाकाव्यमुच्यते तस्य लक्षणम् । आशीर्नमष्क्रिया वस्तुनिर्द्देशो वापि तन्मुखम् ॥ इतिहासकथोद्भूतमितरद्वा तदाश्रयम् । चतुर्व्वर्गफलायत्तं चतुरोदात्तनायकम् ॥ नगरार्णवशैलर्त्तुचन्द्रार्कोदयवर्णनैः । उद्यानसलिलक्रीडामधुपानरतोत्सवैः ॥ विप्रलम्भैर्विवाहैश्च कुमारोदयवर्णनैः । मन्त्रदूतप्रयाणाजिनायकाभ्युदयैरपि ॥ अलङ्कृतमसंक्षिप्तं रसभावनिरन्तरम् । सर्गैरनतिविस्तीर्णैः श्रव्यवृत्तैः सुसन्धिभिः ॥ सर्व्वत्र भिन्नवृत्तान्तैरुपेतं लोकरञ्जनम् । काव्यं कल्पान्तरस्थायि जायते सदलङ्कृति ॥” इति दण्डी ॥