सामिधेनी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी, स्त्री, (समिधां आधानी । समिध् + “सामिधामाधाने षेण्यण् ।” ४ । ३ । १२० । इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या षेण्यण् । षित्वात् ङीष् ।) अग्निसमिन्धना ऋक् । अग्नेर्ज्वालने या ऋक् पठ्यते । तत्पर्य्यायः । धाय्या २ । इत्यमरः । २ । ७ । २२ ॥ (यथा, महाभारते । ३ । १३४ । १६ । “नवैवोक्ताः सामधेन्यः पितॄणां तथा प्राहुर्नवयोगं विसर्गम् ॥” समित् । इति मेदिनी ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी स्त्री।
अग्निसमिन्धने_प्रयुक्ता_ऋक्
समानार्थक:सामिधेनी,धाय्या
2।7।22।1।1
ऋक्सामिधेनी धाय्या च या स्यादग्निसमिन्धने। गायत्रीप्रमुखं छन्दो हव्यपाके चरुः पुमान्.।
सम्बन्धि1 : यज्ञः
पदार्थ-विभागः : , अपौरुषेयः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी¦ स्त्री सम्--इन्ध--करणे ल्युट् नि॰। अग्निसमि-न्धनसाधने
१ ऋग्भेदे अमरः।
२ समित्काष्ठे मेदि॰। सामिधेनौशब्दनिरुक्तिश्च शत॰ ब्रा॰
१३
५१
“समिन्धेसामधेनीभिर्होता तस्मात् सामिधेन्योनाम्”।
“इध्मेनाग्वि-[Page5284-a+ 38] समिन्धनहेतुभूताः सामिधेनीर्विधास्यन् तासां नाम नि-र्वक्ति सामधेनीभिः प्रवो वाजा इत्यादिभिरृग्भिः” भा॰ताश्चर्चः आश्व॰ श्रौ॰
१ ।
२ ।
७ ।
“अथ सामिधेन्यः प्रवो वाजाअभिद्यवो
१ ऽग्न आयाहि वीतये गृणानः
२ ईडेन्योनमस्यवस्तिरो
३ ऽग्नि दूतं वृणीमहे
४ समिध्यमानो अध्वरे
५ समिद्धो अग्न आहुतेंति
६ ।
७ द्वे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी¦ f. (-नी)
1. A prayer used on adding fuel to the sacrificial fire.
2. Fuel.
3. A kind of deer. E. सम्-इन्ध-करणे ल्युट् नि० |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी [sāmidhēnī], [सम् + इन्ध् करणे ल्युट् नि˚)
A kind of prayer recited while the sacrificial fire is being kindled or fed with fuel; विधिविहितविरिब्धैः सामिधेनीरधीत्य Śi.11. 41.
Fuel.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सामिधेनी f. ( scil. ऋच्)a verse recited while the sacrificial fire is kindled VS. Br. MBh.
सामिधेनी f. fuel HParis3.