सीधुः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

सीधुः, पुं, (शोधुः । पृषोदरादित्वात् शस्य सः ।) मद्यम् । इति शब्दरत्नावली ॥ (यथा, देवी- भागवते । ५ । २४ । ६० । “अशोकं कुरुराजानं पादघातविकाशितम् । वकुलं सीधुसेकेन तथा कुरुवकं कुरु ॥”) मद्यभेदः । इत्यमरः । २ । १० । ४२ ॥ यथा, -- “इक्षोः पक्वै रसः सिद्धः सीधुः पक्वरसश्च सः । आमैस्तैरेव यः सोधुः स च शीतरसः स्मृतः ॥ सीधुः पक्वरसः श्रेष्ठः स्वराग्निबलवणकृत् । वातपित्तकरा हृद्यः स्नेहनो रोचनो हरेत् ॥ विबन्धभेदशोफार्शः शोफोदरकफामयान् । तस्मादल्पगुणः शीतरसः संलेखनः स्मृतः ॥” इति राजनिर्घण्टः ॥ (यथा च । “सीधुः कषायाम्लकमाधुरो वा सन्दीपनो भेदमलापहा च । आमातिसारानिलपित्तशूल- श्लेष्मामयार्शोग्रहणीगदघ्नः ॥” इति हारीते प्रथमे स्थाने ११ अध्यायः ॥)